Tư Vấn Luật Long Phan PMT
Member
Trong bối cảnh đấu tranh phòng, chống tội phạm về tệ nạn ma túy hiện nay, việc định tội danh đối với các hành vi liên quan đến chất cấm ngày càng được siết chặt và phân hóa rõ ràng. Thực tiễn xét xử cho thấy, ranh giới giữa việc cùng nhau sử dụng và hành vi tổ chức thường rất mong manh, dễ gây nhầm lẫn nếu không bóc tách kỹ lưỡng các tài liệu chứng cứ. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, từ khóa chính yếu tố chủ động cấu thành tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy chính là chiếc chìa khóa pháp lý quan trọng giúp các cơ quan tiến hành tố tụng xác định đúng người, đúng tội, tránh bỏ lọt tội phạm cũng như làm oan người vô tội.
Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), bất kỳ người nào có hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy dưới mọi hình thức, phương thức nào thì đều có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự. Quy định này nhấn mạnh rằng, việc cấu thành tội danh không phụ thuộc hoàn toàn vào việc người đó có trực tiếp đưa chất ma túy vào cơ thể mình hay không. Thay vào đó, các cơ quan chức năng có thẩm quyền giải quyết vụ án sẽ tiến hành đánh giá, xem xét một cách toàn diện và khách quan toàn bộ chuỗi hành vi của đối tượng trước, trong và ngay sau thời điểm việc tiêu thụ ma túy diễn ra nhằm xác định rõ bản chất của sự việc.
Theo hướng dẫn tại Mục 7 Phần I Công văn số 02/TANDTC-PC của Tòa án nhân dân tối cao, hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy được giải thích là việc thực hiện một hoặc nhiều hành vi mang tính chất tạo lập điều kiện như: bố trí, sắp xếp, điều phối con người hoặc các phương tiện giao thông; cung ứng chất ma túy, chuẩn bị địa điểm, hoặc cung cấp các công cụ, dụng cụ chuyên dụng để phục vụ cho việc sử dụng chất cấm. Từ tinh thần này, cấu thành tội phạm không chỉ giới hạn ở những người giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu, hay chỉ huy tối cao trong một vụ án có đồng phạm. Điểm cốt lõi và mang tính quyết định ở đây là người thực hiện hành vi phải có một vai trò chủ động, trực tiếp tạo ra các điều kiện cần và đủ để hành vi sử dụng ma túy của người khác được diễn ra trên thực tế. Ngay cả việc một cá nhân chỉ đơn thuần cung cấp ma túy cho người khác tiêu thụ, dù không hề có sự điều hành hay chỉ huy của bất kỳ ai phía sau, thì hành vi độc lập đó vẫn có đủ yếu tố để bị xem xét xử lý về tội tổ chức.
Để xây dựng một hồ sơ vụ án chặt chẽ, các dạng hành vi thể hiện tính chất chủ động của đối tượng cần phải được các cơ quan điều tra bóc tách, làm sáng tỏ một cách độc lập và chi tiết, bao gồm:
Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), bất kỳ người nào có hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy dưới mọi hình thức, phương thức nào thì đều có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự. Quy định này nhấn mạnh rằng, việc cấu thành tội danh không phụ thuộc hoàn toàn vào việc người đó có trực tiếp đưa chất ma túy vào cơ thể mình hay không. Thay vào đó, các cơ quan chức năng có thẩm quyền giải quyết vụ án sẽ tiến hành đánh giá, xem xét một cách toàn diện và khách quan toàn bộ chuỗi hành vi của đối tượng trước, trong và ngay sau thời điểm việc tiêu thụ ma túy diễn ra nhằm xác định rõ bản chất của sự việc.
Theo hướng dẫn tại Mục 7 Phần I Công văn số 02/TANDTC-PC của Tòa án nhân dân tối cao, hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy được giải thích là việc thực hiện một hoặc nhiều hành vi mang tính chất tạo lập điều kiện như: bố trí, sắp xếp, điều phối con người hoặc các phương tiện giao thông; cung ứng chất ma túy, chuẩn bị địa điểm, hoặc cung cấp các công cụ, dụng cụ chuyên dụng để phục vụ cho việc sử dụng chất cấm. Từ tinh thần này, cấu thành tội phạm không chỉ giới hạn ở những người giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu, hay chỉ huy tối cao trong một vụ án có đồng phạm. Điểm cốt lõi và mang tính quyết định ở đây là người thực hiện hành vi phải có một vai trò chủ động, trực tiếp tạo ra các điều kiện cần và đủ để hành vi sử dụng ma túy của người khác được diễn ra trên thực tế. Ngay cả việc một cá nhân chỉ đơn thuần cung cấp ma túy cho người khác tiêu thụ, dù không hề có sự điều hành hay chỉ huy của bất kỳ ai phía sau, thì hành vi độc lập đó vẫn có đủ yếu tố để bị xem xét xử lý về tội tổ chức.
Để xây dựng một hồ sơ vụ án chặt chẽ, các dạng hành vi thể hiện tính chất chủ động của đối tượng cần phải được các cơ quan điều tra bóc tách, làm sáng tỏ một cách độc lập và chi tiết, bao gồm:
- Bố trí và sắp xếp địa điểm: Tìm kiếm, thuê mướn hoặc sử dụng không gian thuộc quyền quản lý của mình để làm nơi cho một nhóm người tụ tập sử dụng ma túy, đặc biệt là khi người này nhận thức rõ ràng về mục đích của nhóm người đó.
- Điều hành con người và phương tiện: Tiến hành các hoạt động quản lý như liên lạc gọi thêm người tham gia, phân công lộ trình di chuyển, chủ động đặt phòng trước hoặc canh gác, kiểm soát nghiêm ngặt lối ra vào khu vực sử dụng.
- Cung cấp chất ma túy: Chủ động chuẩn bị, bàn giao hoặc chia sẻ nguồn ma túy cho các đối tượng khác cùng sử dụng, bất kể nguồn gốc ma túy đó từ đâu ra.
- Cung cấp công cụ và phương tiện phục vụ: Chuẩn bị sẵn các dụng cụ cần thiết để phụ trợ cho việc đưa ma túy vào cơ thể (như cóng, bình lọc, kim tiêm, đĩa sứ, thẻ quẹt, nhạc, đèn chiếu sáng).
- Rủ rê và lôi kéo gắn liền với điều kiện vật chất: Hành vi lôi kéo, rủ rê người khác tham gia sẽ ngay lập tức thay đổi tính chất pháp lý nếu nó đi kèm với các hành động chuẩn bị, sắp đặt hoặc thiết lập các điều kiện thực tế để việc sử dụng ma túy diễn ra thuận lợi.
Trong quá trình giải quyết các vụ án thực tế, việc phân định rõ ràng giữa vai trò của người tổ chức với vai trò của người đồng phạm đơn thuần hoặc người che giấu tội phạm là vô cùng phức tạp. Một người chỉ đơn thuần có mặt tại hiện trường vào thời điểm cơ quan chức năng bắt giữ chưa thể mặc nhiên bị coi là người tổ chức nếu thiếu các chứng cứ chứng minh hành vi chủ động. Ngược lại, một cá nhân dù hoàn toàn không chạm vào ma túy hay không có mặt tại địa điểm đó vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 255 nếu hệ thống chứng cứ chứng minh được họ đã đứng sau chuẩn bị, điều phối hoặc cung cấp các điều kiện vật chất thiết yếu cho cuộc vui đó.
Như vậy, tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy đòi hỏi phải có hành vi chủ động thông qua việc chuẩn bị địa điểm, công cụ, ma túy hoặc điều hành con người, phương tiện dựa trên Khoản 1 Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) và Công văn số 02/TANDTC-PC. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.
Như vậy, tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy đòi hỏi phải có hành vi chủ động thông qua việc chuẩn bị địa điểm, công cụ, ma túy hoặc điều hành con người, phương tiện dựa trên Khoản 1 Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) và Công văn số 02/TANDTC-PC. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.