Tư Vấn Luật Long Phan PMT
Member
Trong đời sống xã hội, những mâu thuẫn hay xung đột bộc phát thường dẫn đến hành vi đập phá, đập bỏ đồ đạc của người khác hoặc tài sản chung, vốn được người dân gọi một cách dân dã là “tội đập phá tài sản”. Xét dưới góc độ pháp lý, tên gọi này cần được chuẩn hóa và phân định chính xác thành hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản. Bản chất khác biệt cốt lõi giữa hai hành vi này không đơn thuần nằm ở phương thức thực hiện như đốt cháy, đập nát, tháo dỡ hay làm biến dạng, mà phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ thiệt hại và hậu quả thực tế tác động đến giá trị sử dụng của chính tài sản đó.
Hệ thống văn bản pháp luật hiện hành chưa đưa ra những định nghĩa mang tính chất riêng biệt, tách rời để giải thích thế nào là “hủy hoại tài sản” và thế nào là “cố ý làm hư hỏng tài sản”. Mặc dù vậy, khái niệm về tài sản đã được quy định rất rõ ràng tại Khoản 1 Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015, theo đó tài sản bao gồm vật, tiền, các loại giấy tờ có giá trị và các quyền tài sản. Xét về mặt trách nhiệm hình sự, cả hai hành vi xâm phạm này đều được các nhà làm luật đấu tranh, phòng chống và điều chỉnh tập trung trong cùng một tội danh quy định tại Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017.
Để nhận diện và phân loại một cách chính xác trong môi trường thực tiễn, chúng ta cần dựa vào trạng thái và công năng của tài sản sau khi bị tác động, cụ thể như sau:
Sự phân định ranh giới này có tầm ảnh hưởng và ý nghĩa mang tính quyết định đối với các kết luận định giá tài sản của hội đồng chuyên môn. Việc xác định giá trị thiệt hại thực tế phát sinh không chỉ bó hẹp trong phạm vi chi phí mua sắm linh kiện hay tiền công sửa chữa đơn thuần. Các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan chức năng còn xem xét, tính toán một cách toàn diện dựa trên phần giá trị kinh tế bị hao hụt, mức độ suy giảm công năng lâu dài và các lợi ích vật chất từ việc khai thác, sử dụng tài sản bị gián đoạn.
Dựa trên tinh thần của Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cá nhân có hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản luôn gắn liền với các hạn mức về giá trị thiệt hại được định lượng bằng tiền hoặc các tình tiết định khung đặc biệt khác. Do đó, việc xây dựng và củng cố hệ thống chứng cứ vững chắc đóng vai trò vô cùng then chốt. Người bị hại cần chủ động lưu trữ, thu thập các tư liệu hình ảnh, video quay lại hiện trường, các hóa đơn tài chính, chứng từ mua bán, hệ thống sổ sách kế toán liên quan và đặc biệt là văn bản kết luận định giá của cơ quan có thẩm quyền.
Thêm vào đó, nếu tài sản bị xâm hại đóng vai trò là công cụ lao động chủ lực, phương tiện giao thông vận tải hoặc hệ thống máy móc sản xuất trực tiếp tạo ra nguồn thu nhập hằng ngày, người bị hại cần có góc nhìn toàn diện hơn. Thay vì chỉ đòi hỏi bồi thường khoản tiền sửa chữa thiết bị, chủ sở hữu tài sản cần tiến hành kê khai, chứng minh và ghi nhận chi tiết toàn bộ phần thu nhập, lợi nhuận bị mất hoặc bị giảm sút trong suốt quãng thời gian tài sản bị hư hỏng, nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp trong giai đoạn giải quyết bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
Một khía cạnh pháp lý khác cũng thường xuyên phát sinh trong thực tế là rủi ro rách việc, vướng mắc pháp luật khi một cá nhân tự ý đập phá, định đoạt tài sản thuộc sở hữu chung của nhiều người. Quyền sở hữu đối với một phần khối tài sản đồng sở hữu không đồng nghĩa với việc cá nhân đó được phép tự do phá dỡ, tiêu hủy hay làm hư hại toàn bộ tài sản đó. Trong các mối quan hệ như tranh chấp tài sản chung của vợ chồng, góp vốn thành lập doanh nghiệp, hợp tác đầu tư kinh doanh, mỗi chủ thể chỉ được thực thi các quyền hạn trong phạm vi phần quyền lợi hợp pháp của mình, hành vi phá hoại tài sản chung vẫn cấu thành hành vi xâm phạm quyền sở hữu của người khác.
Những rủi ro pháp lý này thường xuất hiện phổ biến trong các tình huống thực tế đời sống như người chồng trong lúc nóng giận đập phá các thiết bị gia dụng là tài sản chung của hai vợ chồng, thành viên góp vốn tự ý đập bỏ máy móc của công ty hoặc các bên tranh chấp tự tay tiêu hủy tài sản khi chưa có phán quyết của tòa án. Trong trường hợp tính chất và mức độ thiệt hại của hành vi chưa chạm ngưỡng để truy cứu trách nhiệm hình sự, người thực hiện hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản thuộc quyền sở hữu chung vẫn phải đối diện với các chế tài xử phạt nghiêm khắc từ phía cơ quan nhà nước.
Cụ thể, đối với những hành vi vi phạm có mức độ thiệt hại chưa đến mức bị xử lý về mặt hình sự, cá nhân thực hiện sẽ bị áp dụng hình thức xử phạt vi phạm hành chính với số tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân, tổ chức khác hoặc tài sản đồng sở hữu với cá nhân, tổ chức khác, căn cứ quy định tại Điểm a Khoản 2 Điều 18 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP. Việc quy định rõ ràng mốc xử phạt này có ý nghĩa vô cùng quan trọng, mang tính răn đe cao đối với các vụ việc xảy ra trong phạm vi gia đình, tại các cửa hàng kinh doanh, xưởng sản xuất hoặc đối với các tài sản góp vốn chung.
Về phương án và hướng xử lý tối ưu khi xảy ra vụ việc, người bị thiệt hại cần có sự phân định và tách bạch rõ ràng giữa hai khía cạnh pháp lý khác nhau. Thứ nhất là việc xác định quyền sở hữu hợp pháp hoặc tỷ lệ phần quyền đối với khối tài sản chung đang bị tranh chấp. Thứ hai là tính chất của hành vi cố ý gây ra thiệt hại, làm biến dạng tài sản – đây là hành vi vi phạm pháp luật làm phát sinh trách nhiệm bồi thường hoặc trách nhiệm chế tài. Việc cá nhân tự lầm tưởng rằng “tài sản đó cũng có một phần công sức, tiền bạc của mình” hoàn toàn không thể trở thành căn cứ đương nhiên để loại trừ trách nhiệm xử phạt hành chính, nghĩa vụ bồi thường dân sự hay trách nhiệm hình sự trước pháp luật.
Việc phân biệt rõ ràng giữa hủy hoại tài sản (làm mất hoàn toàn giá trị sử dụng) và cố ý làm hư hỏng tài sản (chỉ làm giảm công năng, có thể sửa chữa) theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 và Điểm a Khoản 2 Điều 18 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP là cơ sở cốt lõi để xác định đúng trách nhiệm hình sự, hành chính hay nghĩa vụ bồi thường dân sự, ngay cả đối với tài sản đồng sở hữu. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.
Hệ thống văn bản pháp luật hiện hành chưa đưa ra những định nghĩa mang tính chất riêng biệt, tách rời để giải thích thế nào là “hủy hoại tài sản” và thế nào là “cố ý làm hư hỏng tài sản”. Mặc dù vậy, khái niệm về tài sản đã được quy định rất rõ ràng tại Khoản 1 Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015, theo đó tài sản bao gồm vật, tiền, các loại giấy tờ có giá trị và các quyền tài sản. Xét về mặt trách nhiệm hình sự, cả hai hành vi xâm phạm này đều được các nhà làm luật đấu tranh, phòng chống và điều chỉnh tập trung trong cùng một tội danh quy định tại Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017.
Để nhận diện và phân loại một cách chính xác trong môi trường thực tiễn, chúng ta cần dựa vào trạng thái và công năng của tài sản sau khi bị tác động, cụ thể như sau:
- Đối với hành vi hủy hoại tài sản, đây là phương thức tác động vật lý hoặc hóa học khiến cho tài sản bị mất đi hoàn toàn hoặc gần như tiêu biến toàn bộ giá trị khai thác, công năng sử dụng vốn có. Tư vấn Long Phan hỗ trợ khách hàng thu thập chứng cứ chứng minh tài sản bị thiêu rụi, đập nát không còn khả năng phục hồi. Tư vấn Long Phan hỗ trợ đánh giá mức độ thiệt hại toàn bộ đối với các trường hợp máy móc bị phá hủy nghiêm trọng đến mức không thể vận hành. Tư vấn Long Phan hỗ trợ khách hàng bảo vệ quyền lợi khi tài sản bị chuyển hóa thành trạng thái hoàn toàn vô dụng, không thể tái chế hay sửa chữa.
- Đối với hành vi cố ý làm hư hỏng tài sản, đây là việc gây ra những tổn hại làm suy giảm một phần công năng, làm giảm bớt giá trị kinh tế hoặc hạn chế khả năng sử dụng tạm thời của tài sản đó. Tư vấn Long Phan hỗ trợ xác định các trường hợp tài sản bị hư hỏng bộ phận nhưng vẫn có thể tiến hành khắc phục, sửa chữa. Tư vấn Long Phan hỗ trợ khách hàng ghi nhận hiện trạng như kính xe bị đập vỡ, thiết bị bị móp méo nhưng cấu trúc cốt lõi vẫn nguyên vẹn. Tư vấn Long Phan hỗ trợ chứng minh chi phí khôi phục lại tình trạng ban đầu của tài sản để làm căn cứ xử lý hành vi.
- Đối với các điểm chung và giải pháp thực tế, cả hai hành vi trên đều xuất phát từ lỗi cố ý của người thực hiện nhằm xâm phạm trực tiếp đến quyền sở hữu hợp pháp của chủ tài sản. Tư vấn Long Phan hỗ trợ người bị hại tập trung chứng minh, làm rõ hiện trạng, giá trị của tài sản ở cả hai thời điểm trước và sau khi bị phá hoại. Tư vấn Long Phan hỗ trợ khách hàng hoàn thiện hồ sơ yêu cầu cơ quan chức năng tiến hành định giá thiệt hại, làm cơ sở yêu cầu bồi thường dân sự. Tư vấn Long Phan hỗ trợ đánh giá các cấu thành định tội, xem xét các tình tiết đặc biệt để yêu cầu truy cứu trách nhiệm hình sự khi đủ điều kiện.
Sự phân định ranh giới này có tầm ảnh hưởng và ý nghĩa mang tính quyết định đối với các kết luận định giá tài sản của hội đồng chuyên môn. Việc xác định giá trị thiệt hại thực tế phát sinh không chỉ bó hẹp trong phạm vi chi phí mua sắm linh kiện hay tiền công sửa chữa đơn thuần. Các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan chức năng còn xem xét, tính toán một cách toàn diện dựa trên phần giá trị kinh tế bị hao hụt, mức độ suy giảm công năng lâu dài và các lợi ích vật chất từ việc khai thác, sử dụng tài sản bị gián đoạn.
Dựa trên tinh thần của Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cá nhân có hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản luôn gắn liền với các hạn mức về giá trị thiệt hại được định lượng bằng tiền hoặc các tình tiết định khung đặc biệt khác. Do đó, việc xây dựng và củng cố hệ thống chứng cứ vững chắc đóng vai trò vô cùng then chốt. Người bị hại cần chủ động lưu trữ, thu thập các tư liệu hình ảnh, video quay lại hiện trường, các hóa đơn tài chính, chứng từ mua bán, hệ thống sổ sách kế toán liên quan và đặc biệt là văn bản kết luận định giá của cơ quan có thẩm quyền.
Thêm vào đó, nếu tài sản bị xâm hại đóng vai trò là công cụ lao động chủ lực, phương tiện giao thông vận tải hoặc hệ thống máy móc sản xuất trực tiếp tạo ra nguồn thu nhập hằng ngày, người bị hại cần có góc nhìn toàn diện hơn. Thay vì chỉ đòi hỏi bồi thường khoản tiền sửa chữa thiết bị, chủ sở hữu tài sản cần tiến hành kê khai, chứng minh và ghi nhận chi tiết toàn bộ phần thu nhập, lợi nhuận bị mất hoặc bị giảm sút trong suốt quãng thời gian tài sản bị hư hỏng, nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp trong giai đoạn giải quyết bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
Một khía cạnh pháp lý khác cũng thường xuyên phát sinh trong thực tế là rủi ro rách việc, vướng mắc pháp luật khi một cá nhân tự ý đập phá, định đoạt tài sản thuộc sở hữu chung của nhiều người. Quyền sở hữu đối với một phần khối tài sản đồng sở hữu không đồng nghĩa với việc cá nhân đó được phép tự do phá dỡ, tiêu hủy hay làm hư hại toàn bộ tài sản đó. Trong các mối quan hệ như tranh chấp tài sản chung của vợ chồng, góp vốn thành lập doanh nghiệp, hợp tác đầu tư kinh doanh, mỗi chủ thể chỉ được thực thi các quyền hạn trong phạm vi phần quyền lợi hợp pháp của mình, hành vi phá hoại tài sản chung vẫn cấu thành hành vi xâm phạm quyền sở hữu của người khác.
Những rủi ro pháp lý này thường xuất hiện phổ biến trong các tình huống thực tế đời sống như người chồng trong lúc nóng giận đập phá các thiết bị gia dụng là tài sản chung của hai vợ chồng, thành viên góp vốn tự ý đập bỏ máy móc của công ty hoặc các bên tranh chấp tự tay tiêu hủy tài sản khi chưa có phán quyết của tòa án. Trong trường hợp tính chất và mức độ thiệt hại của hành vi chưa chạm ngưỡng để truy cứu trách nhiệm hình sự, người thực hiện hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản thuộc quyền sở hữu chung vẫn phải đối diện với các chế tài xử phạt nghiêm khắc từ phía cơ quan nhà nước.
Cụ thể, đối với những hành vi vi phạm có mức độ thiệt hại chưa đến mức bị xử lý về mặt hình sự, cá nhân thực hiện sẽ bị áp dụng hình thức xử phạt vi phạm hành chính với số tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân, tổ chức khác hoặc tài sản đồng sở hữu với cá nhân, tổ chức khác, căn cứ quy định tại Điểm a Khoản 2 Điều 18 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP. Việc quy định rõ ràng mốc xử phạt này có ý nghĩa vô cùng quan trọng, mang tính răn đe cao đối với các vụ việc xảy ra trong phạm vi gia đình, tại các cửa hàng kinh doanh, xưởng sản xuất hoặc đối với các tài sản góp vốn chung.
Về phương án và hướng xử lý tối ưu khi xảy ra vụ việc, người bị thiệt hại cần có sự phân định và tách bạch rõ ràng giữa hai khía cạnh pháp lý khác nhau. Thứ nhất là việc xác định quyền sở hữu hợp pháp hoặc tỷ lệ phần quyền đối với khối tài sản chung đang bị tranh chấp. Thứ hai là tính chất của hành vi cố ý gây ra thiệt hại, làm biến dạng tài sản – đây là hành vi vi phạm pháp luật làm phát sinh trách nhiệm bồi thường hoặc trách nhiệm chế tài. Việc cá nhân tự lầm tưởng rằng “tài sản đó cũng có một phần công sức, tiền bạc của mình” hoàn toàn không thể trở thành căn cứ đương nhiên để loại trừ trách nhiệm xử phạt hành chính, nghĩa vụ bồi thường dân sự hay trách nhiệm hình sự trước pháp luật.
Việc phân biệt rõ ràng giữa hủy hoại tài sản (làm mất hoàn toàn giá trị sử dụng) và cố ý làm hư hỏng tài sản (chỉ làm giảm công năng, có thể sửa chữa) theo Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 và Điểm a Khoản 2 Điều 18 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP là cơ sở cốt lõi để xác định đúng trách nhiệm hình sự, hành chính hay nghĩa vụ bồi thường dân sự, ngay cả đối với tài sản đồng sở hữu. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.