Loa sub array thường được sử dụng cùng loa line array để bổ sung dải trầm, tạo tiếng bass mạnh và kiểm soát vùng phủ tốt hơn cho hệ thống âm thanh hội trường, sân khấu. Nhìn bên ngoài, sub array và loa sub thông thường có thể khá giống nhau vì đều sử dụng bass 15 inch, 18 inch, 21 inch hoặc cấu hình bass đôi. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nằm ở cách thiết kế hệ thống, khả năng ghép nhiều loa và kiểm soát hướng phát của dải tần thấp.
Một số model chuyên nghiệp được nhà sản xuất trang bị sẵn hệ thống rigging để treo thành cụm cùng loa line array hoặc ghép nhiều thùng sub với nhau. Meyer Sound 900-LFC chẳng hạn có thể xếp chồng, treo thành array và triển khai theo cấu hình cardioid. JBL VTX B18 cũng được thiết kế với bộ rigging tích hợp và hỗ trợ cả cấu hình omnidirectional lẫn cardioid.
Trong khi đó, loa sub thông thường thường được sử dụng độc lập hoặc đặt một vài chiếc dưới sàn sân khấu. Mục tiêu chính của chúng là bổ sung tiếng bass cho hệ thống chứ không nhất thiết phải được tối ưu để ghép thành một cụm lớn.
Sub array được triển khai theo hướng khác. Nhiều loa có thể được bố trí cạnh nhau, xếp thành hàng phía trước sân khấu, xếp chồng hoặc treo thành cụm. Việc bố trí khoảng cách, hướng loa, độ trễ và cực tính được tính toán để các nguồn âm trầm kết hợp với nhau theo chủ đích.
Meyer Sound cho biết dòng 750-LFC có thể được treo riêng thành một subwoofer array và điều chỉnh góc giữa các thùng từ 0 đến 5 độ. Điều này cho thấy sub array không đơn giản là “đặt nhiều loa sub cạnh nhau”, mà cần thiết kế cơ khí và xử lý hệ thống phù hợp.
Ở sân khấu nhỏ, điều này chưa chắc tạo ra vấn đề lớn. Nhưng khi sử dụng nhiều loa công suất cao, lượng bass phát ngược lên sân khấu hoặc sang khu vực không cần thiết có thể làm âm thanh bị ù, tăng phản xạ và khiến việc kiểm soát hệ thống khó hơn.
Sub array có thể được cấu hình theo dạng cardioid để tập trung nhiều năng lượng về phía khán giả và giảm âm trầm phía sau cụm loa. Meyer Sound hướng dẫn cấu hình cardioid với ba loa 900-LFC đặt cùng mặt phẳng, trong đó một loa quay ngược hướng nhằm giảm mức âm phía sau hệ thống.
Một số dòng còn tạo đặc tính cardioid ngay trong từng thùng. d&b V-SUB sử dụng một bass 18 inch hướng về phía trước kết hợp driver 12 inch phát về phía sau để tạo đặc tính định hướng cho dải trầm.
Lợi thế xuất hiện rõ hơn khi nhiều sub được phối hợp thành một hệ thống. Khi thiết kế đúng, cụm loa có thể tạo mức áp suất âm lớn, đáp ứng những không gian rộng và đồng thời kiểm soát phân bố năng lượng dải thấp tốt hơn.
Các hệ thống biểu diễn lớn thậm chí kết hợp cả sub treo và sub đặt dưới đất. Trong một hệ thống tại Movistar Arena, L-Acoustics sử dụng KS28 treo theo cấu hình cardioid kết hợp một cụm sub lớn đặt phía trước sân khấu để kiểm soát dải tần thấp.
Vì vậy, ưu điểm của sub array không chỉ nằm ở “bass to” mà còn ở khả năng đưa tiếng bass đến đúng khu vực cần nghe.
Chẳng hạn, JBL đã phát triển các mẫu sub có khả năng treo dành cho hệ thống SRX900 để chúng có thể kết hợp trực tiếp với line array và phụ kiện rigging của cùng hệ thống.
Ngược lại, nhiều loa sub thông thường chỉ được thiết kế để đặt sàn hoặc xếp chồng. Điều này giúp cấu tạo đơn giản hơn, dễ di chuyển và phù hợp với những hệ thống không cần treo loa.
Chính vì vậy, không nên tự ý lấy một mẫu sub thông thường để treo thành cụm nếu nhà sản xuất không thiết kế và chứng nhận hệ thống rigging cho mục đích đó.
Với sub array, kỹ thuật viên còn phải quan tâm đến vị trí từng loa, khoảng cách giữa các thùng, cực tính, thời gian trễ và kiểu cấu hình mong muốn. Đặc biệt với cardioid array, việc xử lý đúng tín hiệu giữa loa hướng trước và loa hướng sau có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giảm bass phía sau.
Các phần mềm mô phỏng chuyên nghiệp cũng hỗ trợ thiết kế dạng hệ thống này. Meyer Sound MAPP 3D chẳng hạn có khả năng mô phỏng nhiều loa, nhiều array và các cấu hình gradient subwoofer array trước khi triển khai thực tế.
Điều đó cũng lý giải tại sao các hệ thống sub array lớn thường cần kỹ thuật viên có kinh nghiệm thay vì chỉ ghép loa dựa theo công suất.
Sub array phù hợp hơn với sân khấu ngoài trời, nhà hát, trung tâm biểu diễn, lễ hội âm nhạc và những khu vực có không gian rộng. Khi đó, yêu cầu không chỉ là tiếng bass mạnh mà còn phải kiểm soát được bass hướng về đâu, giảm ảnh hưởng lên sân khấu và tạo độ đồng đều tốt hơn cho khu vực khán giả. Các hệ thống cardioid chuyên nghiệp được phát triển chính nhằm kiểm soát năng lượng tần số thấp và hạn chế phần âm không mong muốn phía sau cụm loa.
Tóm lại, điểm khác biệt quan trọng giữa loa sub array và loa sub thông thường không nằm đơn thuần ở kích thước bass hay công suất. Sub array chú trọng khả năng ghép nhiều loa thành hệ thống, hỗ trợ rigging, xử lý tín hiệu và kiểm soát hướng phát dải trầm. Với hệ thống nhỏ, sub thông thường dễ sử dụng và kinh tế hơn; còn với sân khấu lớn, sub array mang lại khả năng mở rộng và kiểm soát tiếng bass hiệu quả hơn.
Lạc Việt Audio là đơn vị chuyên tư vấn, thiết kế và lắp đặt các giải pháp âm thanh hội trường, âm thanh phòng họp, âm thanh sự kiện, âm thanh thông báo, loa âm trần, âm thanh nhà xưởng, trường học, nhà văn hóa, UBND Xã Phường,...
Với kinh nghiệm 10 năm trong ngành, Lạc Việt Audio cam kết mang đến các sản phẩm chính hãng, giải pháp tối ưu theo nhu cầu thực tế cùng dịch vụ thi công chuyên nghiệp, đảm bảo chất lượng âm thanh rõ ràng, ổn định và bền bỉ trong quá trình sử dụng.
Thông tin liên hệ:
Địa chỉ: Số 4 NV1, KĐT Rose Town, 79 Ngọc Hồi, Yên Sở, Hà Nội
Điện thoại: 0982.655.355
Email: lacvietaudio@gmail.com
Website: lacvietaudio.com
Hiểu đúng loa sub array là gì?
Trước hết, “sub array” không hoàn toàn là một loại loa sub riêng biệt theo kiểu sub điện hay sub hơi. Thuật ngữ này thường dùng để chỉ loa siêu trầm được thiết kế hoặc bố trí để hoạt động thành một cụm nhiều loa, tức subwoofer array.Một số model chuyên nghiệp được nhà sản xuất trang bị sẵn hệ thống rigging để treo thành cụm cùng loa line array hoặc ghép nhiều thùng sub với nhau. Meyer Sound 900-LFC chẳng hạn có thể xếp chồng, treo thành array và triển khai theo cấu hình cardioid. JBL VTX B18 cũng được thiết kế với bộ rigging tích hợp và hỗ trợ cả cấu hình omnidirectional lẫn cardioid.
Trong khi đó, loa sub thông thường thường được sử dụng độc lập hoặc đặt một vài chiếc dưới sàn sân khấu. Mục tiêu chính của chúng là bổ sung tiếng bass cho hệ thống chứ không nhất thiết phải được tối ưu để ghép thành một cụm lớn.
Khả năng ghép cụm là điểm khác biệt rõ nhất
Với loa sub thông thường, người dùng có thể đặt một hoặc hai chiếc ở hai bên sân khấu và điều chỉnh crossover, delay, phase sao cho phù hợp với loa chính. Cách sử dụng này khá đơn giản, phù hợp với phòng karaoke, hội trường nhỏ, sân khấu mini hoặc sự kiện quy mô vừa.Sub array được triển khai theo hướng khác. Nhiều loa có thể được bố trí cạnh nhau, xếp thành hàng phía trước sân khấu, xếp chồng hoặc treo thành cụm. Việc bố trí khoảng cách, hướng loa, độ trễ và cực tính được tính toán để các nguồn âm trầm kết hợp với nhau theo chủ đích.
Meyer Sound cho biết dòng 750-LFC có thể được treo riêng thành một subwoofer array và điều chỉnh góc giữa các thùng từ 0 đến 5 độ. Điều này cho thấy sub array không đơn giản là “đặt nhiều loa sub cạnh nhau”, mà cần thiết kế cơ khí và xử lý hệ thống phù hợp.
Sub array kiểm soát hướng bass tốt hơn
Một hạn chế thường gặp của loa sub thông thường là dải tần thấp có xu hướng phát rộng ra nhiều hướng. d&b audiotechnik cũng phân biệt rõ các sản phẩm sub có tính định hướng với những model như B6-SUB và B22-SUB vốn có đặc tính phát âm đa hướng.Ở sân khấu nhỏ, điều này chưa chắc tạo ra vấn đề lớn. Nhưng khi sử dụng nhiều loa công suất cao, lượng bass phát ngược lên sân khấu hoặc sang khu vực không cần thiết có thể làm âm thanh bị ù, tăng phản xạ và khiến việc kiểm soát hệ thống khó hơn.
Sub array có thể được cấu hình theo dạng cardioid để tập trung nhiều năng lượng về phía khán giả và giảm âm trầm phía sau cụm loa. Meyer Sound hướng dẫn cấu hình cardioid với ba loa 900-LFC đặt cùng mặt phẳng, trong đó một loa quay ngược hướng nhằm giảm mức âm phía sau hệ thống.
Một số dòng còn tạo đặc tính cardioid ngay trong từng thùng. d&b V-SUB sử dụng một bass 18 inch hướng về phía trước kết hợp driver 12 inch phát về phía sau để tạo đặc tính định hướng cho dải trầm.
Tiếng bass của sub array có mạnh hơn không?
Không thể khẳng định cứ gọi là sub array thì một chiếc loa sẽ đánh mạnh hơn sub thông thường. Công suất, kích thước củ loa, thiết kế thùng, độ nhạy, SPL tối đa và dải tần vẫn quyết định khả năng trình diễn của từng sản phẩm.Lợi thế xuất hiện rõ hơn khi nhiều sub được phối hợp thành một hệ thống. Khi thiết kế đúng, cụm loa có thể tạo mức áp suất âm lớn, đáp ứng những không gian rộng và đồng thời kiểm soát phân bố năng lượng dải thấp tốt hơn.
Các hệ thống biểu diễn lớn thậm chí kết hợp cả sub treo và sub đặt dưới đất. Trong một hệ thống tại Movistar Arena, L-Acoustics sử dụng KS28 treo theo cấu hình cardioid kết hợp một cụm sub lớn đặt phía trước sân khấu để kiểm soát dải tần thấp.
Vì vậy, ưu điểm của sub array không chỉ nằm ở “bass to” mà còn ở khả năng đưa tiếng bass đến đúng khu vực cần nghe.
Thiết kế và phụ kiện của sub array phức tạp hơn
Loa sub dùng trong hệ thống array thường phải đáp ứng thêm yêu cầu về cơ khí. Thùng loa cần đủ chắc chắn để chịu tải khi treo nhiều module, đồng thời có chốt khóa, khung treo hoặc phụ kiện rigging tương thích.Chẳng hạn, JBL đã phát triển các mẫu sub có khả năng treo dành cho hệ thống SRX900 để chúng có thể kết hợp trực tiếp với line array và phụ kiện rigging của cùng hệ thống.
Ngược lại, nhiều loa sub thông thường chỉ được thiết kế để đặt sàn hoặc xếp chồng. Điều này giúp cấu tạo đơn giản hơn, dễ di chuyển và phù hợp với những hệ thống không cần treo loa.
Chính vì vậy, không nên tự ý lấy một mẫu sub thông thường để treo thành cụm nếu nhà sản xuất không thiết kế và chứng nhận hệ thống rigging cho mục đích đó.
Sub array thường cần xử lý tín hiệu kỹ hơn
Khi chỉ dùng một chiếc sub thông thường, quá trình căn chỉnh chủ yếu xoay quanh crossover, mức âm lượng, phase và delay so với loa chính.Với sub array, kỹ thuật viên còn phải quan tâm đến vị trí từng loa, khoảng cách giữa các thùng, cực tính, thời gian trễ và kiểu cấu hình mong muốn. Đặc biệt với cardioid array, việc xử lý đúng tín hiệu giữa loa hướng trước và loa hướng sau có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giảm bass phía sau.
Các phần mềm mô phỏng chuyên nghiệp cũng hỗ trợ thiết kế dạng hệ thống này. Meyer Sound MAPP 3D chẳng hạn có khả năng mô phỏng nhiều loa, nhiều array và các cấu hình gradient subwoofer array trước khi triển khai thực tế.
Điều đó cũng lý giải tại sao các hệ thống sub array lớn thường cần kỹ thuật viên có kinh nghiệm thay vì chỉ ghép loa dựa theo công suất.
Khi nào nên dùng sub array thay cho sub thông thường?
Nếu hệ thống phục vụ karaoke, phòng giải trí, hội trường nhỏ, sân khấu mini hoặc sự kiện có lượng người nghe không quá lớn, loa sub thông thường thường đã đáp ứng tốt. Cấu hình đơn giản giúp tiết kiệm chi phí thiết bị, cục đẩy, DSP và công lắp đặt.Sub array phù hợp hơn với sân khấu ngoài trời, nhà hát, trung tâm biểu diễn, lễ hội âm nhạc và những khu vực có không gian rộng. Khi đó, yêu cầu không chỉ là tiếng bass mạnh mà còn phải kiểm soát được bass hướng về đâu, giảm ảnh hưởng lên sân khấu và tạo độ đồng đều tốt hơn cho khu vực khán giả. Các hệ thống cardioid chuyên nghiệp được phát triển chính nhằm kiểm soát năng lượng tần số thấp và hạn chế phần âm không mong muốn phía sau cụm loa.
Tóm lại, điểm khác biệt quan trọng giữa loa sub array và loa sub thông thường không nằm đơn thuần ở kích thước bass hay công suất. Sub array chú trọng khả năng ghép nhiều loa thành hệ thống, hỗ trợ rigging, xử lý tín hiệu và kiểm soát hướng phát dải trầm. Với hệ thống nhỏ, sub thông thường dễ sử dụng và kinh tế hơn; còn với sân khấu lớn, sub array mang lại khả năng mở rộng và kiểm soát tiếng bass hiệu quả hơn.
Lạc Việt Audio là đơn vị chuyên tư vấn, thiết kế và lắp đặt các giải pháp âm thanh hội trường, âm thanh phòng họp, âm thanh sự kiện, âm thanh thông báo, loa âm trần, âm thanh nhà xưởng, trường học, nhà văn hóa, UBND Xã Phường,...
Với kinh nghiệm 10 năm trong ngành, Lạc Việt Audio cam kết mang đến các sản phẩm chính hãng, giải pháp tối ưu theo nhu cầu thực tế cùng dịch vụ thi công chuyên nghiệp, đảm bảo chất lượng âm thanh rõ ràng, ổn định và bền bỉ trong quá trình sử dụng.
Thông tin liên hệ:
Địa chỉ: Số 4 NV1, KĐT Rose Town, 79 Ngọc Hồi, Yên Sở, Hà Nội
Điện thoại: 0982.655.355
Email: lacvietaudio@gmail.com
Website: lacvietaudio.com