Loa âm trần có những loại nào phổ biến hiện nay?

[phanthihoa]

Loa âm trần ngày càng được sử dụng nhiều trong nhà ở, văn phòng, cửa hàng, khách sạn, nhà hàng, trung tâm thương mại và hệ thống thông báo công cộng. Điểm chung của dòng loa này là được lắp chìm trên trần, giúp tiết kiệm diện tích và giữ không gian gọn gàng. Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay có khá nhiều loại loa âm trần với cách hoạt động và mục đích sử dụng khác nhau. Hiểu rõ từng loại sẽ giúp lựa chọn hệ thống dễ dàng hơn, tránh tình trạng mua loa nghe nhạc nhưng lại dùng cho thông báo hoặc ngược lại.

Loa âm trần trở kháng cao 70V/100V​

Đây là một trong những loại loa âm trần phổ biến nhất tại văn phòng, cửa hàng, trường học, bệnh viện, khách sạn và các công trình có nhiều loa.

Loa sử dụng biến áp tích hợp để hoạt động trên đường dây 70V hoặc 100V. Trên mỗi loa thường có nhiều mức công suất như 3W, 6W, 15W, 30W hoặc 60W để kỹ thuật viên lựa chọn theo từng khu vực. Chẳng hạn, Yamaha VXC6 hỗ trợ cả đường 70V và 100V với nhiều mức lấy công suất khác nhau; JBL Control 26CT cũng tích hợp biến áp đa điểm dành cho hệ thống 70V/100V.

Ưu điểm lớn của hệ thống này là có thể đấu nhiều loa trên một đường dây và kéo cáp đi khoảng cách khá xa mà việc tính toán trở kháng đơn giản hơn hệ thống trở kháng thấp. Vì vậy, đây thường là lựa chọn cho hệ thống nhạc nền và thông báo có số lượng loa lớn.

Ví dụ một cửa hàng có thể lắp 8–12 loa âm trần, mỗi loa đặt ở mức 6W hoặc 10W rồi sử dụng ampli 100V có tổng công suất đủ cho toàn bộ hệ thống.

Loa âm trần trở kháng thấp​

Loa âm trần trở kháng thấp thường hoạt động ở mức 8Ω hoặc 16Ω và được đấu trực tiếp với ampli tương tự loa nghe nhạc thông thường.

Theo hướng dẫn ứng dụng của JBL, loa trở kháng thấp không sử dụng biến áp đầu vào như loa 70V/100V và có thể mang lại mức headroom cũng như công suất đầu ra tốt trong những hệ thống có đường dây ngắn hoặc trung bình.

Loại này thường được lựa chọn cho phòng khách, phòng giải trí, phòng họp hoặc những khu vực ưu tiên nghe nhạc hơn là phát thông báo diện rộng.

Một số sản phẩm còn có khả năng chuyển đổi giữa hai chế độ. Chẳng hạn dòng Yamaha VXC có trở kháng danh định 8Ω nhưng đồng thời tích hợp các mức transformer tap 70V/100V. Nhờ đó cùng một dòng loa có thể triển khai theo nhiều kiểu hệ thống khác nhau.

Điểm cần lưu ý là khi đấu nhiều loa trở kháng thấp, người dùng phải tính tổng trở kháng cẩn thận để tránh làm ampli quá tải.

Loa âm trần toàn dải full-range​

Nếu xét theo cấu tạo củ loa, loa âm trần full-range là loại khá đơn giản và rất phổ biến.

Một củ loa đảm nhiệm phần lớn dải tần cần tái tạo. Thiết kế này thường có kích thước nhỏ, giá dễ tiếp cận và đáp ứng tốt các nhu cầu như thông báo, phát giọng nói hoặc nhạc nền nhẹ.

Ví dụ, dòng Yamaha VXC F sử dụng các củ loa full-range kích thước 2,5 inch, 3,5 inch hoặc 4,5 inch tùy model. Góc phủ khá rộng, có model đạt tới 130°, 140° hoặc 160°, giúp phân bố âm thanh trên một khu vực rộng bên dưới trần.

Với quán cafe, cửa hàng thời trang, hành lang, văn phòng hoặc sảnh chờ chỉ cần nhạc nền ở mức vừa phải, loa full-range thường là lựa chọn dễ triển khai.

Loa âm trần đồng trục 2 đường tiếng​

Nếu yêu cầu nghe nhạc cao hơn, loa âm trần 2 đường tiếng là lựa chọn đáng chú ý.

Thay vì sử dụng một củ loa xử lý toàn bộ dải tần, loại này thường có woofer đảm nhiệm dải thấp và trung, kết hợp tweeter tái tạo dải cao. Hai thành phần có thể được bố trí đồng trục để âm thanh phát ra từ khu vực tương đối đồng nhất.

JBL Control 26CT là một ví dụ với woofer 6,5 inch kết hợp tweeter 0,75 inch gắn đồng trục. Yamaha VXC6 và VXC8 cũng sử dụng cấu trúc 2 đường tiếng với woofer riêng và tweeter dome.

So với loa full-range cơ bản, loa 2 đường tiếng thường có lợi thế về dải tần, khả năng tái tạo treble và mức âm. Vì vậy chúng xuất hiện nhiều trong nhà hàng, khách sạn, showroom, phòng họp cao cấp hoặc những hệ thống nhạc nền cần chất lượng tốt.

Loa âm trần active và Bluetooth​

Một nhóm khác đang được sử dụng khá nhiều trong nhà ở, phòng làm việc và các không gian nhỏ là loa âm trần active.

Điểm khác biệt nằm ở việc bộ khuếch đại đã được tích hợp vào hệ thống loa nên không nhất thiết phải sử dụng một ampli rời đặt bên ngoài. Một số mẫu còn tích hợp Bluetooth hoặc Wi-Fi để nhận nhạc trực tiếp từ điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính.

Chẳng hạn, loa Bluetooth của Lithe Audio sử dụng nguồn riêng và có phiên bản bộ đôi gồm một loa master kết hợp một loa passive. Một số hệ thống active khác cũng tích hợp ampli Class D ngay trong loa, sau đó kết nối thêm loa phụ bằng dây.

Ưu điểm là hệ thống gọn và dễ sử dụng. Tuy nhiên, với công trình có hàng chục loa, nhiều vùng âm thanh hoặc yêu cầu thông báo tập trung, hệ thống ampli trung tâm kết hợp loa passive 70V/100V thường dễ quản lý hơn.

Loa âm trần chống cháy dùng cho thông báo khẩn cấp​

Tại bệnh viện, trường học, trung tâm thương mại, sân bay hoặc các tòa nhà công cộng, loa âm trần đôi khi không chỉ dùng để mở nhạc mà còn là một phần của hệ thống thông báo sơ tán.

Những sản phẩm này có thể được thiết kế theo các tiêu chuẩn dành cho hệ thống cảnh báo bằng giọng nói. TOA PC-1869EN chẳng hạn có terminal gốm, cầu chì nhiệt và được chứng nhận EN 54-24, ISO 7240-24. Bosch cũng có các dòng loa trần được thiết kế cho voice alarm và chứng nhận EN 54-24.

Một số hệ thống còn sử dụng fire dome phía sau loa nhằm tăng khả năng bảo vệ và đáp ứng yêu cầu của công trình. Đây là nhóm sản phẩm cần được lựa chọn theo hồ sơ thiết kế và tiêu chuẩn phòng cháy của dự án, không nên thay thế tùy tiện bằng loa âm trần dân dụng thông thường.

Loa âm trần chống ẩm và loại mỏng​

Ngoài những nhóm trên, còn có loa được thiết kế riêng cho các điều kiện lắp đặt đặc biệt.

Loa chống ẩm thích hợp với khu vực có độ ẩm cao hoặc môi trường khắc nghiệt hơn bình thường. Dòng Bosch LC1 chẳng hạn có phiên bản dành cho môi trường độ ẩm cao và hơi muối.

Trong khi đó, loa âm trần mỏng có chiều sâu lắp đặt thấp, thích hợp với trần thạch cao có khoảng trống phía trên hạn chế. Yamaha VXC dòng F là ví dụ của nhóm loa low-profile, đồng thời vẫn duy trì góc phủ tương đối rộng.

Những thiết kế này giải quyết bài toán thi công nhiều hơn là tạo ra một nguyên lý âm thanh hoàn toàn khác.

Nên chọn loại loa âm trần nào?​

Không có loại loa âm trần nào tốt nhất cho mọi công trình. Nếu cần phát nhạc nền và thông báo cho nhiều phòng hoặc một diện tích lớn, loa 70V/100V thường thuận tiện hơn. Nếu ưu tiên nghe nhạc trong một phòng nhỏ, có thể cân nhắc loa 8Ω hoặc loa đồng trục 2 đường tiếng.

Với gia đình muốn hệ thống đơn giản, loa active Bluetooth hoặc Wi-Fi sẽ dễ sử dụng. Trong khi đó, các dự án có yêu cầu thông báo khẩn cấp cần lựa chọn đúng dòng loa đạt tiêu chuẩn liên quan đến voice alarm.

Ngoài loại loa, người dùng cũng nên quan tâm tới công suất, góc phủ, độ nhạy, kích thước khoét trần, chiều sâu lắp đặt và số lượng loa cần sử dụng. Chọn đúng ngay từ đầu sẽ giúp âm thanh phân bố đều hơn và tránh phải tăng âm lượng quá lớn ở một vài vị trí.
Loa âm trần hiện nay rất đa dạng, từ loa 70V/100V, loa trở kháng thấp, loa full-range, loa đồng trục 2 đường tiếng đến loa active Bluetooth, loa chống cháy và loa dành cho môi trường đặc biệt. Mỗi loại phục vụ một nhu cầu khác nhau nên không nên chỉ nhìn vào công suất hoặc giá bán để lựa chọn.

Với công trình có nhiều phòng hoặc số lượng loa lớn, nên xác định trước mục đích sử dụng, diện tích, chiều cao trần và cách chia vùng âm thanh. Từ đó mới lựa chọn loại loa, công suất và ampli tương ứng để hệ thống vừa dễ sử dụng, vừa đảm bảo chất lượng âm thanh lâu dài.