Tư Vấn Luật Long Phan PMT
Member
Trong đời sống xã hội, nhiều người thường có tâm lý chủ quan khi cho rằng hành vi lấy cắp tài sản lần đầu tiên với giá trị nhỏ thì sẽ chỉ phải chịu các hình thức phạt tiền hoặc cảnh cáo thông thường. Tuy nhiên, ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự trong lĩnh vực này thực tế rất mong manh, đòi hỏi chúng ta phải xác định được điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội trộm cắp tài sản lần đầu để hiểu đúng bản chất pháp lý của vấn đề. Bài viết dưới đây sẽ phân tích một cách toàn diện và sâu sắc các quy định pháp luật hiện hành, qua đó giúp bạn đọc nhận diện rõ ràng những yếu tố định khung cấu thành tội phạm ngay cả khi cá nhân thực hiện hành vi vi phạm lần đầu tiên.
Trên thực tế, tội trộm cắp tài sản dù được thực hiện lần đầu tiên cũng không mặc nhiên được cơ quan chức năng xem xét là hành vi vi phạm nhẹ hay chỉ bị áp dụng chế tài xử phạt hành chính. Ranh giới pháp lý để định đoạt số phận của một người có hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác phụ thuộc trước tiên vào giá trị vật chất của khối tài sản bị mất, đồng thời gắn liền với hàng loạt các điều kiện định tính mang tính chất đặc biệt khác. Một hành vi lấy trộm tài sản sẽ ngay lập tức bị đưa vào tầm ngắm và xem xét trách nhiệm hình sự một khi cơ quan điều tra thu thập đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm. Chính vì thế, suy nghĩ đơn giản rằng “ăn trộm đồ có giá trị dưới 2 triệu đồng thì không sao” là một sự nhầm lẫn tai hại. Hành vi này hoàn toàn có thể phát sinh rủi ro bị khởi tố hình sự nếu người thực hiện có những vết đen trong quá khứ như án tích chưa được xóa, các quyết định xử phạt vi phạm hành chính còn hiệu lực, hoặc món đồ bị lấy cắp mang một ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với cá nhân người bị hại và xã hội.
Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), bất kỳ cá nhân nào có hành vi trộm cắp tài sản của người khác với trị giá được định mức từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng đều có thể bị cơ quan chức năng truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây được xem là ngưỡng định lượng cơ bản và quan trọng nhất nhằm giúp các cơ quan tiến hành tố tụng phân định rõ ràng giữa việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính và việc khởi tố vụ án hình sự trong vô vàn các vụ việc xảy ra trên thực tế đời sống.
Tuy nhiên, sự nghiêm minh của pháp luật không chỉ dừng lại ở những con số khô khan. Đối với những tài sản bị chiếm đoạt có trị giá dưới 2.000.000 đồng, các cơ quan tiến hành tố tụng hoàn toàn vẫn có thẩm quyền khởi tố và xử lý trách nhiệm hình sự nếu diễn biến vụ việc rơi vào một trong các trường hợp ngoại lệ được luật định một cách chặt chẽ. Những trường hợp này được xây dựng dựa trên nguyên tắc đánh giá mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi, thay vì chỉ chăm chăm nhìn vào bảng giá trị tài sản:
Trên thực tế, tội trộm cắp tài sản dù được thực hiện lần đầu tiên cũng không mặc nhiên được cơ quan chức năng xem xét là hành vi vi phạm nhẹ hay chỉ bị áp dụng chế tài xử phạt hành chính. Ranh giới pháp lý để định đoạt số phận của một người có hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác phụ thuộc trước tiên vào giá trị vật chất của khối tài sản bị mất, đồng thời gắn liền với hàng loạt các điều kiện định tính mang tính chất đặc biệt khác. Một hành vi lấy trộm tài sản sẽ ngay lập tức bị đưa vào tầm ngắm và xem xét trách nhiệm hình sự một khi cơ quan điều tra thu thập đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm. Chính vì thế, suy nghĩ đơn giản rằng “ăn trộm đồ có giá trị dưới 2 triệu đồng thì không sao” là một sự nhầm lẫn tai hại. Hành vi này hoàn toàn có thể phát sinh rủi ro bị khởi tố hình sự nếu người thực hiện có những vết đen trong quá khứ như án tích chưa được xóa, các quyết định xử phạt vi phạm hành chính còn hiệu lực, hoặc món đồ bị lấy cắp mang một ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với cá nhân người bị hại và xã hội.
Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), bất kỳ cá nhân nào có hành vi trộm cắp tài sản của người khác với trị giá được định mức từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng đều có thể bị cơ quan chức năng truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây được xem là ngưỡng định lượng cơ bản và quan trọng nhất nhằm giúp các cơ quan tiến hành tố tụng phân định rõ ràng giữa việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính và việc khởi tố vụ án hình sự trong vô vàn các vụ việc xảy ra trên thực tế đời sống.
Tuy nhiên, sự nghiêm minh của pháp luật không chỉ dừng lại ở những con số khô khan. Đối với những tài sản bị chiếm đoạt có trị giá dưới 2.000.000 đồng, các cơ quan tiến hành tố tụng hoàn toàn vẫn có thẩm quyền khởi tố và xử lý trách nhiệm hình sự nếu diễn biến vụ việc rơi vào một trong các trường hợp ngoại lệ được luật định một cách chặt chẽ. Những trường hợp này được xây dựng dựa trên nguyên tắc đánh giá mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi, thay vì chỉ chăm chăm nhìn vào bảng giá trị tài sản:
- Đã bị xử phạt vi phạm hành chính: Cá nhân thực hiện hành vi lén lút trộm cắp dù trước đó đã từng bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi chiếm đoạt tài sản nhưng vẫn cố tình tái phạm khi chưa hết thời hạn được coi là chưa bị xử phạt.
- Có án tích chưa được xóa: Người thực hiện hành vi đã từng bị Tòa án kết án về tội trộm cắp tài sản hoặc một trong các tội danh khác có tính chất chiếm đoạt liên quan (như cướp, lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm...), mặc dù chưa được xóa án tích theo quy định của pháp luật nhưng vẫn tiếp tục con đường phạm tội.
- Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự: Hành vi trộm cắp được thực hiện một cách manh động, tinh vi, gây ra sự hoang mang trong dư luận, làm xáo trộn nghiêm trọng đến tình hình an ninh, trật tự và an toàn của cộng đồng tại địa phương.
- Xâm phạm phương tiện kiếm sống chính yếu: Món tài sản bị lấy cắp, dù có thể giá trị quy đổi ra tiền mặt không cao, nhưng lại chính là công cụ lao động duy nhất, là phương tiện kiếm sống mang tính sống còn để duy trì sinh kế cho bản thân người bị hại và toàn bộ gia đình của họ.
- Xâm phạm di vật, cổ vật: Tài sản bị lén lút chiếm đoạt mang những giá trị vô giá về mặt văn hóa, lịch sử, được cơ quan chuyên môn xác định là di vật hoặc cổ vật thuộc danh mục cần được nhà nước và xã hội bảo vệ nghiêm ngặt.
Tổng hợp tất cả các điều kiện nêu trên, có thể khẳng định mạnh mẽ rằng giá trị bằng tiền của tài sản bị mất cắp không bao giờ là yếu tố duy nhất và độc tôn để quyết định đến việc một người có phải chịu trách nhiệm hình sự hay không. Trong tình huống tài sản bị chiếm đoạt được định giá dưới mốc 2.000.000 đồng, toàn bộ hồ sơ chi tiết về nhân thân người vi phạm, lịch sử án tích, các tiền sự xử phạt trước đây cùng với kết luận định giá tài sản của hội đồng chuyên môn trong quá trình tố tụng hình sự sẽ đóng vai trò then chốt, mang tính chất quyết định. Việc đánh giá sai lệch, chủ quan về ngưỡng truy cứu trách nhiệm có thể đẩy người vi phạm vào những tình thế vô cùng bất lợi trong quá trình khai báo, dẫn đến việc thực hiện nghĩa vụ bồi thường khắc phục hậu quả không đúng thời điểm, và đáng tiếc nhất là làm vuột mất những cơ hội quý giá để được cơ quan pháp luật xem xét xử lý theo hướng khoan hồng, giảm nhẹ hình phạt.
Nhìn chung, hành vi trộm cắp tài sản lần đầu hoàn toàn có thể bị khởi tố hình sự dựa trên giá trị tài sản từ 2 triệu đồng trở lên, hoặc rơi vào các trường hợp ngoại lệ đặc biệt dưới 2 triệu đồng nhưng đáp ứng các điều kiện về nhân thân, tính chất tài sản do pháp luật quy định. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.
Nhìn chung, hành vi trộm cắp tài sản lần đầu hoàn toàn có thể bị khởi tố hình sự dựa trên giá trị tài sản từ 2 triệu đồng trở lên, hoặc rơi vào các trường hợp ngoại lệ đặc biệt dưới 2 triệu đồng nhưng đáp ứng các điều kiện về nhân thân, tính chất tài sản do pháp luật quy định. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.