Âm thanh hội trường trường học thường phải phục vụ khá nhiều hoạt động như họp giáo viên, chào cờ trong nhà, sinh hoạt chuyên đề, tuyên truyền, trao thưởng hay các chương trình văn nghệ nhỏ. Tuy nhiên, không phải trường nào cũng cần đầu tư một dàn âm thanh sân khấu lớn với nhiều thiết bị đắt tiền. Nếu xác định đúng nhu cầu ngay từ đầu, hoàn toàn có thể xây dựng cấu hình âm thanh hội trường tiết kiệm chi phí nhưng vẫn đảm bảo lời nói rõ, âm lượng đủ và dễ sử dụng hằng ngày.
Điểm quan trọng là dành ngân sách cho những thiết bị thực sự cần thiết, thay vì cố đưa thật nhiều loa, micro hoặc bộ xử lý vào hệ thống.
Bosch cũng xác định khả năng tái tạo lời nói rõ và phân bổ âm thanh đồng đều là những đặc tính quan trọng của hệ thống loa dùng cho không gian công cộng. Các dòng loa cột của hãng được phát triển theo hướng tăng độ rõ lời nói và kiểm soát hướng phát âm trong những khu vực như phòng hội nghị hoặc không gian cần truyền đạt thông tin.
Do đó, với một trường học có ngân sách vừa phải, không nhất thiết phải mua loa sub ngay từ đầu. Khoản tiền này có thể chuyển sang mua thêm loa để phủ âm đều hơn hoặc lựa chọn micro tốt hơn. Subwoofer chỉ thực sự đáng đầu tư nếu hội trường thường xuyên tổ chức biểu diễn văn nghệ, ca hát và cần tiếng trầm mạnh.
Ở trung tâm hệ thống có thể sử dụng amply mixer công suất khoảng 120–240W thay vì mua riêng mixer và cục đẩy. Đây là cách giảm đáng kể số lượng thiết bị cũng như chi phí đầu tư ban đầu.
Dòng TOA A-2000 là một ví dụ khá điển hình cho kiểu thiết kế này. Theo tài liệu của TOA, series có các mức công suất từ 30W đến 240W, tích hợp 3 đầu vào micro, 2 AUX và hỗ trợ đầu ra loa trở kháng cao 70V/100V. Riêng A-2120 đạt công suất 120W và được TOA định hướng sử dụng cho phát thông báo hoặc nhạc nền tại trường học, văn phòng, cửa hàng và nhiều công trình công cộng khác.
Như vậy, một cấu hình thực tế có thể gồm:
Thay vì đặt hai loa thật lớn phía trước rồi tăng âm lượng, trường có thể bố trí nhiều loa công suất vừa phải dọc hai bên hội trường. Người ngồi cuối phòng nhờ vậy không phải nghe âm thanh từ một nguồn quá xa, trong khi học sinh ngồi hàng đầu cũng không chịu mức âm lượng quá lớn.
Đối với hệ thống 100V, kỹ thuật viên còn có thể chọn mức công suất riêng trên từng loa rồi tính tổng tải để lựa chọn amply. AtlasIED khuyến nghị cộng tổng mức công suất tap của các loa và dành thêm khoảng 20–30% khả năng công suất cho ampli.
Ví dụ, nếu sử dụng 8 loa và mỗi loa đặt ở mức 10W thì tổng tải mới khoảng 80W. Một amply 120W đã có khoảng dự phòng tương đối hợp lý thay vì phải mua cục đẩy hàng trăm watt hoặc cả nghìn watt như hệ thống sân khấu.
Tại bục phát biểu, micro cổ ngỗng có dây là lựa chọn vừa tiết kiệm vừa ổn định. Shure cho biết micro cổ ngỗng linh hoạt là dạng thường được sử dụng trên bục thuyết trình; đặt micro đúng chiều cao và hướng về phía người nói giúp duy trì mức tiếng tốt hơn.
Bên cạnh đó, trường có thể trang bị thêm một bộ micro không dây cầm tay để sử dụng khi giáo viên cần di chuyển, học sinh trả lời câu hỏi hoặc tổ chức giao lưu. Như vậy sẽ thực tế hơn việc mua ngay 3–4 bộ micro không dây nhưng phần lớn thời gian không sử dụng.
Khi vận hành, micro cũng nên được đặt đủ gần người nói. Shure lưu ý rằng đưa micro gần nguồn âm giúp giảm lượng gain phải tăng và hỗ trợ hạn chế nguy cơ hú rít; những micro không sử dụng cũng nên tắt đi.
Loa sub là thiết bị đầu tiên có thể bỏ nếu nhu cầu nghe nhạc không cao. Mixer kỹ thuật số nhiều kênh cũng chưa cần thiết khi hệ thống chỉ có vài micro. Tương tự, việc mua mixer riêng kết hợp cục đẩy riêng sẽ làm tổng chi phí tăng lên trong khi một amply mixer đã có thể xử lý tốt hệ thống thông báo cơ bản.
Bộ xử lý tín hiệu, vang số hay nhiều bộ micro không dây nên được xem là phần nâng cấp về sau. Trường có thể thiết kế hệ thống ban đầu với công suất và đường tín hiệu dự phòng để khi có thêm ngân sách chỉ cần bổ sung thiết bị thay vì thay toàn bộ dàn.
Với trường học, phương án amply mixer 120–240W kết hợp 4–8 loa 100V, một micro cổ ngỗng và một bộ micro không dây là điểm khởi đầu khá hợp lý. Số lượng loa và công suất thực tế cần được điều chỉnh theo diện tích, chiều dài phòng, độ cao trần và mức độ tiêu âm của từng hội trường.
Nếu ngân sách còn hạn chế, hãy ưu tiên loa phủ đều, micro thu tiếng rõ và phần dây dẫn thi công chắc chắn trước. Sau này khi nhu cầu văn nghệ hoặc biểu diễn tăng lên, trường vẫn có thể bổ sung loa sân khấu, subwoofer hoặc thiết bị xử lý riêng mà không phải thay đổi toàn bộ hệ thống ban đầu.
Điểm quan trọng là dành ngân sách cho những thiết bị thực sự cần thiết, thay vì cố đưa thật nhiều loa, micro hoặc bộ xử lý vào hệ thống.
Ưu tiên tiếng nói trước khi nghĩ đến công suất thật lớn
Đối với hội trường trường học, phần lớn thời gian hệ thống được sử dụng để phát biểu, giảng dạy, đọc thông báo và tổ chức các buổi sinh hoạt. Vì vậy, độ rõ của lời nói nên được đặt cao hơn khả năng đánh bass mạnh.Bosch cũng xác định khả năng tái tạo lời nói rõ và phân bổ âm thanh đồng đều là những đặc tính quan trọng của hệ thống loa dùng cho không gian công cộng. Các dòng loa cột của hãng được phát triển theo hướng tăng độ rõ lời nói và kiểm soát hướng phát âm trong những khu vực như phòng hội nghị hoặc không gian cần truyền đạt thông tin.
Do đó, với một trường học có ngân sách vừa phải, không nhất thiết phải mua loa sub ngay từ đầu. Khoản tiền này có thể chuyển sang mua thêm loa để phủ âm đều hơn hoặc lựa chọn micro tốt hơn. Subwoofer chỉ thực sự đáng đầu tư nếu hội trường thường xuyên tổ chức biểu diễn văn nghệ, ca hát và cần tiếng trầm mạnh.
Cấu hình cơ bản nên gồm những thiết bị nào?
Một cấu hình tiết kiệm dành cho trường học có thể xây dựng khá gọn với amply mixer, hệ thống loa, micro và phần dây dẫn phụ kiện.Ở trung tâm hệ thống có thể sử dụng amply mixer công suất khoảng 120–240W thay vì mua riêng mixer và cục đẩy. Đây là cách giảm đáng kể số lượng thiết bị cũng như chi phí đầu tư ban đầu.
Dòng TOA A-2000 là một ví dụ khá điển hình cho kiểu thiết kế này. Theo tài liệu của TOA, series có các mức công suất từ 30W đến 240W, tích hợp 3 đầu vào micro, 2 AUX và hỗ trợ đầu ra loa trở kháng cao 70V/100V. Riêng A-2120 đạt công suất 120W và được TOA định hướng sử dụng cho phát thông báo hoặc nhạc nền tại trường học, văn phòng, cửa hàng và nhiều công trình công cộng khác.
Như vậy, một cấu hình thực tế có thể gồm:
- 1 amply mixer 120W hoặc 240W tùy số lượng loa.
- Khoảng 4–8 loa hộp hoặc loa cột 100V bố trí quanh hội trường.
- 1 micro cổ ngỗng có dây đặt tại bục phát biểu.
- 1 bộ micro không dây cầm tay cho giáo viên hoặc học sinh di chuyển.
- Dây loa, dây tín hiệu, jack kết nối và giá treo loa.
Sử dụng loa 100V để giảm chi phí triển khai
Với hội trường dài hoặc cần bố trí nhiều loa, hệ thống 70V/100V là một hướng đáng cân nhắc. Đây là dạng âm thanh phân tán, phù hợp khi cần đưa tín hiệu đến nhiều loa và sử dụng đường dây tương đối dài. Crown mô tả hệ thống constant-voltage là giải pháp được thiết kế để phân phối âm thanh tới số lượng loa lớn trên các tuyến dây dài.Thay vì đặt hai loa thật lớn phía trước rồi tăng âm lượng, trường có thể bố trí nhiều loa công suất vừa phải dọc hai bên hội trường. Người ngồi cuối phòng nhờ vậy không phải nghe âm thanh từ một nguồn quá xa, trong khi học sinh ngồi hàng đầu cũng không chịu mức âm lượng quá lớn.
Đối với hệ thống 100V, kỹ thuật viên còn có thể chọn mức công suất riêng trên từng loa rồi tính tổng tải để lựa chọn amply. AtlasIED khuyến nghị cộng tổng mức công suất tap của các loa và dành thêm khoảng 20–30% khả năng công suất cho ampli.
Ví dụ, nếu sử dụng 8 loa và mỗi loa đặt ở mức 10W thì tổng tải mới khoảng 80W. Một amply 120W đã có khoảng dự phòng tương đối hợp lý thay vì phải mua cục đẩy hàng trăm watt hoặc cả nghìn watt như hệ thống sân khấu.
Chỉ cần hai loại micro là đủ cho phần lớn nhu cầu
Micro là hạng mục không nên cắt giảm quá mạnh vì tiếng đầu vào không tốt thì loa và amply tốt cũng khó giúp lời phát biểu trở nên rõ ràng.Tại bục phát biểu, micro cổ ngỗng có dây là lựa chọn vừa tiết kiệm vừa ổn định. Shure cho biết micro cổ ngỗng linh hoạt là dạng thường được sử dụng trên bục thuyết trình; đặt micro đúng chiều cao và hướng về phía người nói giúp duy trì mức tiếng tốt hơn.
Bên cạnh đó, trường có thể trang bị thêm một bộ micro không dây cầm tay để sử dụng khi giáo viên cần di chuyển, học sinh trả lời câu hỏi hoặc tổ chức giao lưu. Như vậy sẽ thực tế hơn việc mua ngay 3–4 bộ micro không dây nhưng phần lớn thời gian không sử dụng.
Khi vận hành, micro cũng nên được đặt đủ gần người nói. Shure lưu ý rằng đưa micro gần nguồn âm giúp giảm lượng gain phải tăng và hỗ trợ hạn chế nguy cơ hú rít; những micro không sử dụng cũng nên tắt đi.
Những thiết bị có thể bỏ để tiết kiệm ngân sách
Nếu mục tiêu chính là họp, phát biểu và sinh hoạt trường học, có một số hạng mục chưa cần đầu tư ngay.Loa sub là thiết bị đầu tiên có thể bỏ nếu nhu cầu nghe nhạc không cao. Mixer kỹ thuật số nhiều kênh cũng chưa cần thiết khi hệ thống chỉ có vài micro. Tương tự, việc mua mixer riêng kết hợp cục đẩy riêng sẽ làm tổng chi phí tăng lên trong khi một amply mixer đã có thể xử lý tốt hệ thống thông báo cơ bản.
Bộ xử lý tín hiệu, vang số hay nhiều bộ micro không dây nên được xem là phần nâng cấp về sau. Trường có thể thiết kế hệ thống ban đầu với công suất và đường tín hiệu dự phòng để khi có thêm ngân sách chỉ cần bổ sung thiết bị thay vì thay toàn bộ dàn.
Tiết kiệm đúng chỗ để hệ thống dùng được lâu dài
Một cấu hình âm thanh hội trường tiết kiệm không có nghĩa là chọn thiết bị rẻ nhất. Cách hiệu quả hơn là đơn giản hóa hệ thống nhưng không cắt giảm những phần ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng nghe rõ.Với trường học, phương án amply mixer 120–240W kết hợp 4–8 loa 100V, một micro cổ ngỗng và một bộ micro không dây là điểm khởi đầu khá hợp lý. Số lượng loa và công suất thực tế cần được điều chỉnh theo diện tích, chiều dài phòng, độ cao trần và mức độ tiêu âm của từng hội trường.
Nếu ngân sách còn hạn chế, hãy ưu tiên loa phủ đều, micro thu tiếng rõ và phần dây dẫn thi công chắc chắn trước. Sau này khi nhu cầu văn nghệ hoặc biểu diễn tăng lên, trường vẫn có thể bổ sung loa sân khấu, subwoofer hoặc thiết bị xử lý riêng mà không phải thay đổi toàn bộ hệ thống ban đầu.