lacvietaudiocom
Member
Ngân sách hạn chế không có nghĩa là phải chấp nhận một hệ thống âm thanh nghe nhỏ, dễ hú hoặc thiếu ổn định. Trên thực tế, hiệu quả của một bộ dàn phụ thuộc khá nhiều vào cách lựa chọn thiết bị, vị trí lắp loa, cách đặt micro và quá trình căn chỉnh sau khi lắp đặt. Nếu xác định đúng nhu cầu ngay từ đầu, bạn hoàn toàn có thể giảm bớt những khoản đầu tư chưa cần thiết mà vẫn đảm bảo hệ thống đáp ứng tốt mục đích sử dụng.
Thay vì cố mua thật nhiều thiết bị, cách hợp lý hơn là ưu tiên những thành phần ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng âm thanh và khả năng vận hành.
Vì vậy trước khi mua, nên xác định diện tích không gian, số người nghe, mục đích sử dụng, mức âm lượng mong muốn và khả năng mở rộng sau này. Với hệ thống chủ yếu dành cho phát biểu, độ rõ của tiếng nói quan trọng hơn tiếng bass mạnh. Ngược lại, karaoke hay sân khấu cần quan tâm nhiều hơn tới công suất, dải trầm và khả năng hoạt động ở mức âm lượng lớn.
Cách làm này giúp tránh tình trạng mua loa quá lớn cho phòng nhỏ hoặc đầu tư loa sub trong khi nhu cầu thực tế gần như không dùng đến. Ngay cả các hệ thống voice lift chuyên nghiệp cũng được thiết kế với mục tiêu chính là giúp mọi người nghe rõ người đang nói chứ không đơn thuần tăng âm lượng thật lớn.
Một chiếc mixer hoặc vang số đắt tiền khó có thể khắc phục hoàn toàn một cặp loa không phù hợp với diện tích sử dụng. Tương tự, micro thu tiếng kém hoặc đặt quá xa người nói sẽ khiến người vận hành phải tăng gain nhiều hơn, từ đó hệ thống dễ xuất hiện tiếng hú.
Shure khuyến nghị đưa micro gần nguồn âm và sử dụng micro định hướng khi phù hợp để tăng mức gain có thể sử dụng trước khi xảy ra feedback. Giảm số lượng micro đang mở đồng thời cũng là một trong những biện pháp hạn chế hú hiệu quả.
Vì thế, với phòng họp hoặc hội trường nhỏ, đôi khi dùng hai micro đúng vị trí sẽ hiệu quả hơn mua bốn micro giá thấp rồi mở tất cả cùng lúc. Với dàn biểu diễn cũng vậy, nên dành ngân sách cho loa chính và micro trước, sau đó mới bổ sung những bộ xử lý nâng cao khi thực sự cần.
Công suất cần được lựa chọn dựa trên loa, mức âm lượng cần đạt và diện tích sử dụng. Crown Audio lưu ý việc chọn công suất ampli cần liên hệ với khả năng chịu công suất của loa; đồng thời tải trở kháng mà ampli nhìn thấy cũng thay đổi theo cách đấu loa.
Điều này có nghĩa một cục đẩy 1000W chưa chắc tốt hơn loại 500W nếu hệ thống chỉ sử dụng những loa nhỏ và không cần tới mức công suất đó. Mua đẩy quá lớn vừa tăng chi phí đầu tư, vừa không khai thác hết khả năng của thiết bị.
Đối với hệ thống sử dụng nhiều loa âm trần hoặc loa hộp phân bố trên diện tích rộng, giải pháp đường loa trở kháng cao 70V/100V cũng đáng cân nhắc. Hệ thống constant-voltage cho phép kết nối nhiều loa trên cùng đường dây miễn tổng tải được tính toán phù hợp với ampli, nhờ vậy việc triển khai những hệ thống loa phân tán trở nên thuận tiện hơn.
Thay vì dùng ít loa nhưng mở thật lớn, nên cố gắng để vùng phủ của loa hướng đúng tới khu vực người nghe. QSC cho biết mục tiêu của việc bố trí loa là tạo vùng phủ tương đối đồng đều giữa các vị trí trong khu vực khán giả; hãng cũng khuyến nghị đặt loa chính phía trước khu vực biểu diễn và hướng về phía người nghe để giảm nguy cơ feedback với micro trên sân khấu.
Với phòng họp sử dụng loa âm trần, nên chia loa tương đối đều trên mặt trần thay vì tập trung toàn bộ tại một phía. Với hội trường, loa trái và phải cần được tính toán góc hướng để người ngồi phía trước không bị quá lớn trong khi hàng cuối lại thiếu tiếng.
Không gian phòng cũng ảnh hưởng rõ đến kết quả. Các bề mặt cứng như kính, tường trống và sàn gạch có thể tạo nhiều âm phản xạ. Trong một số trường hợp, bổ sung rèm, thảm hoặc những vật liệu hút âm sẵn có trong phòng sẽ đem lại hiệu quả dễ nhận thấy hơn việc đổi sang thiết bị công suất cao hơn. Yamaha cũng sử dụng các hệ thống đo và hiệu chỉnh dựa trên khoảng cách loa, mức âm lượng và đặc tính âm học của phòng, cho thấy yếu tố không gian có vai trò quan trọng trong quá trình tối ưu hệ thống.
Q-SYS xem việc thiết lập gain structure đúng là một thành phần quan trọng để hệ thống đạt hiệu suất âm thanh tốt. Hãng cũng khuyến nghị kiểm soát mức của từng nguồn tín hiệu thay vì chỉ dựa vào một nút âm lượng tổng ở cuối chuỗi.
Vì vậy trước khi nghĩ tới chuyện thay loa hoặc đổi cục đẩy, nên kiểm tra lại gain micro, mixer, EQ, crossover, limiter và mức công suất đầu ra. Đôi khi chỉ cần chỉnh lại một vài thông số, giảm những dải tần gây ù hoặc thay đổi vị trí micro đã giúp hệ thống dễ nghe hơn đáng kể.
Giai đoạn đầu nên hoàn thiện các thành phần bắt buộc như loa, ampli hoặc cục đẩy, mixer và micro. Sau đó mới bổ sung loa sub, processor, micro không dây cao cấp, loa monitor hay các thiết bị dự phòng khi nhu cầu thực tế phát sinh.
Đặc biệt, dây dẫn, đầu kết nối và nguồn điện không nên cắt giảm quá mức. Crown lưu ý chiều dài dây loa liên quan tới tiết diện dây cần sử dụng, trong khi QSC cho biết nhiễu ù hoặc xì có thể liên quan đến cách thiết lập gain cũng như các nguồn gây nhiễu RF xung quanh hệ thống.
Khi ngân sách hạn chế, mục tiêu tốt nhất không phải tạo ra một bộ dàn có thật nhiều thiết bị mà là mỗi thiết bị đều được sử dụng đúng việc. Chọn loa phù hợp diện tích, phối ghép công suất hợp lý, đặt micro đúng vị trí và căn chỉnh hệ thống kỹ càng thường mang lại hiệu quả thực tế hơn rất nhiều so với việc chạy theo thông số lớn. Khi có thêm ngân sách, bạn có thể tiếp tục nâng cấp từng phần mà không phải bỏ toàn bộ hệ thống đã đầu tư trước đó.
Thay vì cố mua thật nhiều thiết bị, cách hợp lý hơn là ưu tiên những thành phần ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng âm thanh và khả năng vận hành.
Xác định đúng nhu cầu trước khi chọn thiết bị
Sai lầm khá phổ biến khi ngân sách thấp là bắt đầu bằng câu hỏi "mua loa nào" thay vì xác định hệ thống dùng để làm gì. Một phòng họp 30m² chủ yếu phục vụ giọng nói sẽ có yêu cầu hoàn toàn khác hệ thống âm thanh hội trường 200m² hay sân khấu biểu diễn có nhạc và loa sub.Vì vậy trước khi mua, nên xác định diện tích không gian, số người nghe, mục đích sử dụng, mức âm lượng mong muốn và khả năng mở rộng sau này. Với hệ thống chủ yếu dành cho phát biểu, độ rõ của tiếng nói quan trọng hơn tiếng bass mạnh. Ngược lại, karaoke hay sân khấu cần quan tâm nhiều hơn tới công suất, dải trầm và khả năng hoạt động ở mức âm lượng lớn.
Cách làm này giúp tránh tình trạng mua loa quá lớn cho phòng nhỏ hoặc đầu tư loa sub trong khi nhu cầu thực tế gần như không dùng đến. Ngay cả các hệ thống voice lift chuyên nghiệp cũng được thiết kế với mục tiêu chính là giúp mọi người nghe rõ người đang nói chứ không đơn thuần tăng âm lượng thật lớn.
Ưu tiên loa và micro thay vì mua quá nhiều thiết bị xử lý
Khi phải chia ngân sách cho cả hệ thống, loa và micro nên nằm trong nhóm được ưu tiên trước bởi đây là hai thiết bị trực tiếp phát và thu âm thanh.Một chiếc mixer hoặc vang số đắt tiền khó có thể khắc phục hoàn toàn một cặp loa không phù hợp với diện tích sử dụng. Tương tự, micro thu tiếng kém hoặc đặt quá xa người nói sẽ khiến người vận hành phải tăng gain nhiều hơn, từ đó hệ thống dễ xuất hiện tiếng hú.
Shure khuyến nghị đưa micro gần nguồn âm và sử dụng micro định hướng khi phù hợp để tăng mức gain có thể sử dụng trước khi xảy ra feedback. Giảm số lượng micro đang mở đồng thời cũng là một trong những biện pháp hạn chế hú hiệu quả.
Vì thế, với phòng họp hoặc hội trường nhỏ, đôi khi dùng hai micro đúng vị trí sẽ hiệu quả hơn mua bốn micro giá thấp rồi mở tất cả cùng lúc. Với dàn biểu diễn cũng vậy, nên dành ngân sách cho loa chính và micro trước, sau đó mới bổ sung những bộ xử lý nâng cao khi thực sự cần.
Chọn công suất vừa đủ và phối ghép đúng trở kháng
Nhiều người có tâm lý ngân sách ít thì phải tìm thiết bị có số watt càng lớn càng tốt. Đây chưa chắc là cách tiết kiệm.Công suất cần được lựa chọn dựa trên loa, mức âm lượng cần đạt và diện tích sử dụng. Crown Audio lưu ý việc chọn công suất ampli cần liên hệ với khả năng chịu công suất của loa; đồng thời tải trở kháng mà ampli nhìn thấy cũng thay đổi theo cách đấu loa.
Điều này có nghĩa một cục đẩy 1000W chưa chắc tốt hơn loại 500W nếu hệ thống chỉ sử dụng những loa nhỏ và không cần tới mức công suất đó. Mua đẩy quá lớn vừa tăng chi phí đầu tư, vừa không khai thác hết khả năng của thiết bị.
Đối với hệ thống sử dụng nhiều loa âm trần hoặc loa hộp phân bố trên diện tích rộng, giải pháp đường loa trở kháng cao 70V/100V cũng đáng cân nhắc. Hệ thống constant-voltage cho phép kết nối nhiều loa trên cùng đường dây miễn tổng tải được tính toán phù hợp với ampli, nhờ vậy việc triển khai những hệ thống loa phân tán trở nên thuận tiện hơn.
Tận dụng vị trí lắp đặt để hệ thống nghe hay hơn
Một trong những cách tối ưu gần như không làm tăng chi phí là đặt loa đúng vị trí.Thay vì dùng ít loa nhưng mở thật lớn, nên cố gắng để vùng phủ của loa hướng đúng tới khu vực người nghe. QSC cho biết mục tiêu của việc bố trí loa là tạo vùng phủ tương đối đồng đều giữa các vị trí trong khu vực khán giả; hãng cũng khuyến nghị đặt loa chính phía trước khu vực biểu diễn và hướng về phía người nghe để giảm nguy cơ feedback với micro trên sân khấu.
Với phòng họp sử dụng loa âm trần, nên chia loa tương đối đều trên mặt trần thay vì tập trung toàn bộ tại một phía. Với hội trường, loa trái và phải cần được tính toán góc hướng để người ngồi phía trước không bị quá lớn trong khi hàng cuối lại thiếu tiếng.
Không gian phòng cũng ảnh hưởng rõ đến kết quả. Các bề mặt cứng như kính, tường trống và sàn gạch có thể tạo nhiều âm phản xạ. Trong một số trường hợp, bổ sung rèm, thảm hoặc những vật liệu hút âm sẵn có trong phòng sẽ đem lại hiệu quả dễ nhận thấy hơn việc đổi sang thiết bị công suất cao hơn. Yamaha cũng sử dụng các hệ thống đo và hiệu chỉnh dựa trên khoảng cách loa, mức âm lượng và đặc tính âm học của phòng, cho thấy yếu tố không gian có vai trò quan trọng trong quá trình tối ưu hệ thống.
Căn chỉnh đúng có thể tiết kiệm một khoản nâng cấp lớn
Một bộ dàn có thiết bị tương đối tốt nhưng chỉnh sai gain vẫn có thể nghe rất tệ. Gain quá thấp ở đầu vào khiến người dùng phải tăng mạnh tầng phía sau và dễ kéo theo nhiễu nền; ngược lại, tín hiệu quá lớn tại một tầng có thể gây clipping và méo tiếng.Q-SYS xem việc thiết lập gain structure đúng là một thành phần quan trọng để hệ thống đạt hiệu suất âm thanh tốt. Hãng cũng khuyến nghị kiểm soát mức của từng nguồn tín hiệu thay vì chỉ dựa vào một nút âm lượng tổng ở cuối chuỗi.
Vì vậy trước khi nghĩ tới chuyện thay loa hoặc đổi cục đẩy, nên kiểm tra lại gain micro, mixer, EQ, crossover, limiter và mức công suất đầu ra. Đôi khi chỉ cần chỉnh lại một vài thông số, giảm những dải tần gây ù hoặc thay đổi vị trí micro đã giúp hệ thống dễ nghe hơn đáng kể.
Nâng cấp từng phần thay vì thay toàn bộ hệ thống
Nếu ngân sách chưa đủ, không nhất thiết phải mua tất cả thiết bị trong một lần. Có thể xây dựng hệ thống theo hướng mở để nâng cấp dần.Giai đoạn đầu nên hoàn thiện các thành phần bắt buộc như loa, ampli hoặc cục đẩy, mixer và micro. Sau đó mới bổ sung loa sub, processor, micro không dây cao cấp, loa monitor hay các thiết bị dự phòng khi nhu cầu thực tế phát sinh.
Đặc biệt, dây dẫn, đầu kết nối và nguồn điện không nên cắt giảm quá mức. Crown lưu ý chiều dài dây loa liên quan tới tiết diện dây cần sử dụng, trong khi QSC cho biết nhiễu ù hoặc xì có thể liên quan đến cách thiết lập gain cũng như các nguồn gây nhiễu RF xung quanh hệ thống.
Khi ngân sách hạn chế, mục tiêu tốt nhất không phải tạo ra một bộ dàn có thật nhiều thiết bị mà là mỗi thiết bị đều được sử dụng đúng việc. Chọn loa phù hợp diện tích, phối ghép công suất hợp lý, đặt micro đúng vị trí và căn chỉnh hệ thống kỹ càng thường mang lại hiệu quả thực tế hơn rất nhiều so với việc chạy theo thông số lớn. Khi có thêm ngân sách, bạn có thể tiếp tục nâng cấp từng phần mà không phải bỏ toàn bộ hệ thống đã đầu tư trước đó.