phanthihoa
Member
Khi lắp hệ thống âm thanh, nhiều người thường hỏi 1 loa âm trần dùng được cho bao nhiêu mét vuông rồi lấy diện tích phòng chia ra để tính số lượng. Cách này có thể dùng để ước lượng nhanh, nhưng chưa thực sự chính xác. Muốn biết cần bao nhiêu loa âm trần, bạn nên tính dựa trên diện tích, chiều cao trần, góc phủ âm và mục đích sử dụng của căn phòng.
Theo JBL Professional, khoảng cách giữa các loa âm trần chủ yếu được xác định dựa trên chiều cao lắp đặt và góc phủ của loa. Đặc biệt, vùng phủ nên được tính tại độ cao tai người nghe chứ không phải từ loa xuống mặt sàn.
Ví dụ hai căn phòng cùng rộng 30m² nhưng một phòng cao 2,8m, phòng còn lại cao 4m thì vùng phủ của cùng một mẫu loa sẽ khác nhau. Vì vậy, cách tính kiểu 1 loa cho 5m² hay 1 loa cho 10m² chỉ nên dùng để tham khảo ban đầu.
Có thể hiểu đơn giản:
Chiều cao phủ âm = Chiều cao trần - Chiều cao tai người nghe
Nếu trần cao 3m và người nghe chủ yếu ngồi, tai người nghe có thể nằm khoảng 1–1,2m tính từ sàn. Khi đó khoảng cách thực tế từ loa tới mặt phẳng nghe còn khoảng 1,8–2m.
Bose Professional cũng sử dụng chiều cao loa, chiều cao người nghe và góc phủ trong hướng dẫn xác định khoảng cách giữa các loa. Với người ngồi và người đứng, mặt phẳng nghe khác nhau nên vùng phủ cũng thay đổi.
Đây là lý do phòng họp, nhà hàng, cửa hàng và hành lang dù có cùng diện tích vẫn có thể cần số lượng loa khác nhau.
Một số loa âm trần có góc phủ khá rộng, chẳng hạn Bose FreeSpace FS2C có góc phủ danh định 150°. Những model khác có thể ở mức 90°, 100°, 120° hoặc thấp hơn.
Về hình học, bán kính vùng phủ có thể ước lượng theo công thức:
R = H × tan(θ/2)
Trong đó:
S = π × R²
Tuy nhiên, không nên lấy toàn bộ diện tích hình tròn này làm diện tích thực tế của một loa. Ở mép vùng phủ, mức âm thường thấp hơn và dải cao cũng có thể giảm. Vì vậy, khi thiết kế thực tế thường cần các vùng phủ giao nhau một phần.
Bose Professional cũng cho biết cách bố trí edge-to-edge có thể sử dụng cho nhạc nền ở mức thấp, trong khi bố trí có độ chồng lấn giúp chất lượng âm thanh đồng đều hơn trong không gian.
Vì vậy, sau khi tính được đường kính phủ âm, không nên mặc định đặt hai loa cách nhau đúng bằng đường kính đó. Trong phòng họp, lớp học hoặc khu vực cần nghe lời rõ, có thể bố trí các loa gần nhau hơn để vùng phủ chồng lấn.
Với trần phổ biến khoảng 2,7–3,2m, loa âm trần góc phủ tương đối rộng và nhu cầu nghe nhạc nền, có thể tham khảo mức khoảng 5–10m² cho một loa.
Như vậy:
Ngược lại, loa có góc phủ rộng và công suất lớn đôi khi có thể giảm số lượng.
Biamp sử dụng chính các thông số như chiều dài, chiều rộng phòng, chiều cao loa, chiều cao người nghe, mức SPL mục tiêu, mức chồng lấn và kiểu bố trí vuông hoặc lục giác để xác định số lượng loa và vị trí lắp đặt.
Bạn nên kiểm tra xem có khu vực nào nằm quá xa tất cả các loa hay không. Những điểm như góc phòng, cuối hành lang hoặc khu vực giữa bốn loa thường là nơi dễ bị hụt âm nếu khoảng cách bố trí quá lớn.
Ngược lại, nếu nhiều loa tập trung quá gần nhau, hệ thống có thể dư số lượng, làm tăng chi phí và khiến việc chỉnh âm lượng phức tạp hơn.
Phòng họp hoặc lớp học cần chú trọng hơn tới độ rõ của giọng nói. Trong trường hợp này, nhiều loa hoạt động ở mức âm lượng vừa phải thường tốt hơn việc sử dụng một vài loa nhưng phải mở lớn.
Với nhà hàng, showroom hoặc khu vực đông người, tiếng ồn nền cũng cần được tính đến. Biamp cho phép đưa cả mức ồn nền và SPL mục tiêu vào công cụ tính loa âm trần, cho thấy diện tích không phải yếu tố duy nhất quyết định số lượng loa.
Cách tính số lượng loa âm trần chính xác nhất là dựa vào kích thước phòng, chiều cao trần, chiều cao người nghe, góc phủ của loa và mức độ chồng lấn giữa các vùng phủ. Cách lấy diện tích chia cho 5–10m² mỗi loa chỉ nên dùng để ước lượng nhanh trong những không gian có trần thông thường.
Nếu đang thiết kế một hệ thống thực tế, hãy chọn model loa trước, kiểm tra góc phủ rồi bố trí các loa trên mặt bằng. Cách này giúp số lượng loa vừa đủ, âm thanh phủ đều hơn và tránh phải tăng âm lượng quá lớn tại một vài vị trí.
Không nên chỉ tính số loa theo diện tích
Một căn phòng 40m² có thể cần 4 loa, 6 loa hoặc nhiều hơn tùy loại loa và cách bố trí. Nguyên nhân là mỗi mẫu loa âm trần có góc phủ khác nhau.Theo JBL Professional, khoảng cách giữa các loa âm trần chủ yếu được xác định dựa trên chiều cao lắp đặt và góc phủ của loa. Đặc biệt, vùng phủ nên được tính tại độ cao tai người nghe chứ không phải từ loa xuống mặt sàn.
Ví dụ hai căn phòng cùng rộng 30m² nhưng một phòng cao 2,8m, phòng còn lại cao 4m thì vùng phủ của cùng một mẫu loa sẽ khác nhau. Vì vậy, cách tính kiểu 1 loa cho 5m² hay 1 loa cho 10m² chỉ nên dùng để tham khảo ban đầu.
Bước đầu tiên là xác định chiều cao phủ âm
Để tính vùng phủ, trước tiên cần lấy chiều cao từ loa xuống vị trí tai người nghe.Có thể hiểu đơn giản:
Chiều cao phủ âm = Chiều cao trần - Chiều cao tai người nghe
Nếu trần cao 3m và người nghe chủ yếu ngồi, tai người nghe có thể nằm khoảng 1–1,2m tính từ sàn. Khi đó khoảng cách thực tế từ loa tới mặt phẳng nghe còn khoảng 1,8–2m.
Bose Professional cũng sử dụng chiều cao loa, chiều cao người nghe và góc phủ trong hướng dẫn xác định khoảng cách giữa các loa. Với người ngồi và người đứng, mặt phẳng nghe khác nhau nên vùng phủ cũng thay đổi.
Đây là lý do phòng họp, nhà hàng, cửa hàng và hành lang dù có cùng diện tích vẫn có thể cần số lượng loa khác nhau.
Tính vùng phủ dựa trên góc phủ của loa
Sau khi xác định được khoảng cách từ loa tới tai người nghe, bạn cần xem thông số coverage angle, hay góc phủ của loa.Một số loa âm trần có góc phủ khá rộng, chẳng hạn Bose FreeSpace FS2C có góc phủ danh định 150°. Những model khác có thể ở mức 90°, 100°, 120° hoặc thấp hơn.
Về hình học, bán kính vùng phủ có thể ước lượng theo công thức:
R = H × tan(θ/2)
Trong đó:
- R là bán kính vùng phủ
- H là khoảng cách từ loa tới mặt phẳng nghe
- θ là góc phủ của loa
S = π × R²
Tuy nhiên, không nên lấy toàn bộ diện tích hình tròn này làm diện tích thực tế của một loa. Ở mép vùng phủ, mức âm thường thấp hơn và dải cao cũng có thể giảm. Vì vậy, khi thiết kế thực tế thường cần các vùng phủ giao nhau một phần.
Tính khoảng cách giữa các loa
JBL Professional mô tả ba cách bố trí phổ biến: vùng phủ chạm mép nhau, vùng phủ chồng lấn và bố trí loa cách xa nhau hơn. Khi các vùng phủ chồng nhau, độ chênh lệch âm lượng trong phòng thường thấp hơn và mức âm đồng đều hơn.Bose Professional cũng cho biết cách bố trí edge-to-edge có thể sử dụng cho nhạc nền ở mức thấp, trong khi bố trí có độ chồng lấn giúp chất lượng âm thanh đồng đều hơn trong không gian.
Vì vậy, sau khi tính được đường kính phủ âm, không nên mặc định đặt hai loa cách nhau đúng bằng đường kính đó. Trong phòng họp, lớp học hoặc khu vực cần nghe lời rõ, có thể bố trí các loa gần nhau hơn để vùng phủ chồng lấn.
Cách tính nhanh theo diện tích phòng
Trong thực tế, nếu chưa có bản vẽ và thông số loa cụ thể, bạn vẫn có thể ước lượng nhanh số lượng loa dựa trên diện tích.Với trần phổ biến khoảng 2,7–3,2m, loa âm trần góc phủ tương đối rộng và nhu cầu nghe nhạc nền, có thể tham khảo mức khoảng 5–10m² cho một loa.
Như vậy:
- Phòng 10m² có thể dùng khoảng 2 loa
- Phòng 20m² thường dùng khoảng 2–4 loa
- Phòng 30m² có thể dùng khoảng 4–6 loa
- Phòng 50m² có thể cần khoảng 6–10 loa
- Không gian 100m² có thể cần khoảng 10–20 loa
Ngược lại, loa có góc phủ rộng và công suất lớn đôi khi có thể giảm số lượng.
Cách kiểm tra số lượng loa sau khi tính
Sau khi có con số dự kiến, nên vẽ mặt bằng căn phòng rồi đặt các loa thành từng hàng đều nhau.Biamp sử dụng chính các thông số như chiều dài, chiều rộng phòng, chiều cao loa, chiều cao người nghe, mức SPL mục tiêu, mức chồng lấn và kiểu bố trí vuông hoặc lục giác để xác định số lượng loa và vị trí lắp đặt.
Bạn nên kiểm tra xem có khu vực nào nằm quá xa tất cả các loa hay không. Những điểm như góc phòng, cuối hành lang hoặc khu vực giữa bốn loa thường là nơi dễ bị hụt âm nếu khoảng cách bố trí quá lớn.
Ngược lại, nếu nhiều loa tập trung quá gần nhau, hệ thống có thể dư số lượng, làm tăng chi phí và khiến việc chỉnh âm lượng phức tạp hơn.
Số lượng loa còn phụ thuộc mục đích sử dụng
Không gian chỉ cần phát nhạc nền thường không yêu cầu mật độ loa quá cao. Các cửa hàng, spa, quán cafe hay văn phòng có thể ưu tiên số lượng vừa phải và phân bố loa đều.Phòng họp hoặc lớp học cần chú trọng hơn tới độ rõ của giọng nói. Trong trường hợp này, nhiều loa hoạt động ở mức âm lượng vừa phải thường tốt hơn việc sử dụng một vài loa nhưng phải mở lớn.
Với nhà hàng, showroom hoặc khu vực đông người, tiếng ồn nền cũng cần được tính đến. Biamp cho phép đưa cả mức ồn nền và SPL mục tiêu vào công cụ tính loa âm trần, cho thấy diện tích không phải yếu tố duy nhất quyết định số lượng loa.
Cách tính số lượng loa âm trần chính xác nhất là dựa vào kích thước phòng, chiều cao trần, chiều cao người nghe, góc phủ của loa và mức độ chồng lấn giữa các vùng phủ. Cách lấy diện tích chia cho 5–10m² mỗi loa chỉ nên dùng để ước lượng nhanh trong những không gian có trần thông thường.
Nếu đang thiết kế một hệ thống thực tế, hãy chọn model loa trước, kiểm tra góc phủ rồi bố trí các loa trên mặt bằng. Cách này giúp số lượng loa vừa đủ, âm thanh phủ đều hơn và tránh phải tăng âm lượng quá lớn tại một vài vị trí.