Tư Vấn Luật Long Phan PMT
Member
Căn cứ theo quy định tại Điều 251 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), tội mua bán trái phép chất ma túy được cấu thành bởi sự tổng hòa chặt chẽ của bốn yếu tố pháp lý cơ bản, phản ánh đầy đủ bản chất nguy hiểm và tính chất nghiêm trọng của hành vi vi phạm.
Trước hết, khi đi sâu phân tích về mặt khách quan của tội phạm theo quan điểm tiếp cận này, đối tượng bị xâm hại trực tiếp chính là chế độ quản lý độc quyền của Nhà nước đối với các chất ma túy. Nhà nước ta thiết lập một hành lang pháp lý vô cùng nghiêm ngặt để kiểm soát việc nghiên cứu, sản xuất, bảo quản và phân phối các chất này, và bất kỳ hành vi nào nằm ngoài sự kiểm soát đó đều bị coi là xâm phạm trật tự quản lý hành chính. Đối tượng tác động cụ thể trong cấu thành này bắt buộc phải là các chất ma túy được quy định rõ ràng trong danh mục cấm do Chính phủ ban hành. Về mặt khoa học hình sự và thực tiễn xét xử, yêu cầu tiên quyết là các chất thu giữ được phải là chất ma túy thật thông qua kết luận giám định tư pháp; pháp luật không truy cứu trách nhiệm hình sự về tội danh này đối với các trường hợp đối tượng tác động là chất giả mạo không chứa thành phần ma túy, trừ trường hợp có ý định lừa đảo hoặc sai lầm về đối tượng nhưng vẫn thể hiện ý thức chủ quan muốn thực hiện tội phạm.
Khi xem xét dưới góc độ mặt khách thể của tội phạm được thể hiện qua hành vi thực tế, tội mua bán trái phép chất ma túy bao hàm một phạm vi rộng các hoạt động giao dịch. Cụ thể, đó là hành vi mua ma túy, được hiểu là việc chủ thể bỏ tiền hoặc tài sản ra để đổi lấy quyền sở hữu hoặc quyền quản lý chất ma túy. Đối trọng lại là hành vi bán ma túy, tức là quá trình chuyển giao chất ma túy cho người khác để thu về lợi ích vật chất, tiền bạc. Không chỉ dừng lại ở các giao dịch tiền – hàng thông thường, cấu thành tội phạm còn mở rộng sang các hành vi dùng ma túy để trao đổi lấy hàng hóa, dịch vụ khác (vật ngang giá) hoặc dùng làm phương tiện thanh toán. Đặc biệt, tính chất phức tạp của mặt khách thể còn thể hiện ở sự chuyển hóa hành vi: việc tàng trữ (cất giấu) hoặc vận chuyển chất ma túy, vốn dĩ là các tội danh độc lập, nhưng nếu cơ quan tố tụng chứng minh được mục đích cuối cùng là để bán lại, thì toàn bộ hành vi đó sẽ được quy kết vào tội mua bán trái phép chất ma túy. Điều này cho thấy pháp luật tập trung xử lý triệt để động cơ thương mại và sự lưu thông của chất cấm trong xã hội.
Yếu tố thứ ba cần làm rõ là mặt chủ thể của tội phạm, tức là điều kiện về con người thực hiện hành vi. Theo nguyên tắc chung của luật hình sự, chủ thể phải là người có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự, nghĩa là có khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình tại thời điểm phạm tội. Sự phân hóa trách nhiệm hình sự được quy định chặt chẽ dựa trên độ tuổi: đối với người từ đủ 16 tuổi trở lên, họ phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi loại tội phạm liên quan đến mua bán ma túy, bất kể mức độ nghiêm trọng. Tuy nhiên, đối với nhóm người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi, chính sách hình sự có phần thu hẹp hơn, chỉ truy cứu trách nhiệm khi họ phạm tội thuộc phân loại rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng. Quy định này vừa đảm bảo tính răn đe, vừa thể hiện chính sách nhân đạo và nguyên tắc xử lý người chưa thành niên phạm tội, tập trung trừng trị những hành vi có mức độ nguy hiểm cao độ đối với nhóm đối tượng này.
Cuối cùng, xét về mặt chủ quan, tội mua bán trái phép chất ma túy luôn được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp. Điều này có nghĩa là người phạm tội hoàn toàn nhận thức rõ hành vi mua bán, trao đổi chất ma túy của mình là trái pháp luật, nhận thức được tác hại khôn lường của chất ma túy đối với cộng đồng và xã hội. Mặc dù nhận thức rõ tính chất nguy hiểm đó, nhưng do động cơ vụ lợi hoặc các động cơ cá nhân khác, chủ thể vẫn mong muốn thực hiện hành vi đến cùng và mong muốn hậu quả xảy ra. Ý chí phạm tội ở đây là sự quyết tâm thực hiện hành vi mua bán nhằm đạt được mục đích, thể hiện thái độ coi thường pháp luật và bất chấp hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Tổng kết lại, việc định tội danh mua bán trái phép chất ma túy đòi hỏi sự thỏa mãn đồng thời của cả bốn yếu tố nêu trên: sự xâm phạm chế độ quản lý nhà nước về ma túy (mặt khách quan), thực hiện thông qua các hành vi giao dịch, trao đổi hoặc tàng trữ nhằm mục đích bán (mặt khách thể), bởi người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự (mặt chủ thể) với lỗi cố ý trực tiếp (mặt chủ quan). Sự nhận diện chính xác các yếu tố này là cơ sở quan trọng để đảm bảo tính nghiêm minh và công bằng của pháp luật. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900.63.63.87 để được tư vấn miễn phí.
Trước hết, khi đi sâu phân tích về mặt khách quan của tội phạm theo quan điểm tiếp cận này, đối tượng bị xâm hại trực tiếp chính là chế độ quản lý độc quyền của Nhà nước đối với các chất ma túy. Nhà nước ta thiết lập một hành lang pháp lý vô cùng nghiêm ngặt để kiểm soát việc nghiên cứu, sản xuất, bảo quản và phân phối các chất này, và bất kỳ hành vi nào nằm ngoài sự kiểm soát đó đều bị coi là xâm phạm trật tự quản lý hành chính. Đối tượng tác động cụ thể trong cấu thành này bắt buộc phải là các chất ma túy được quy định rõ ràng trong danh mục cấm do Chính phủ ban hành. Về mặt khoa học hình sự và thực tiễn xét xử, yêu cầu tiên quyết là các chất thu giữ được phải là chất ma túy thật thông qua kết luận giám định tư pháp; pháp luật không truy cứu trách nhiệm hình sự về tội danh này đối với các trường hợp đối tượng tác động là chất giả mạo không chứa thành phần ma túy, trừ trường hợp có ý định lừa đảo hoặc sai lầm về đối tượng nhưng vẫn thể hiện ý thức chủ quan muốn thực hiện tội phạm.
Khi xem xét dưới góc độ mặt khách thể của tội phạm được thể hiện qua hành vi thực tế, tội mua bán trái phép chất ma túy bao hàm một phạm vi rộng các hoạt động giao dịch. Cụ thể, đó là hành vi mua ma túy, được hiểu là việc chủ thể bỏ tiền hoặc tài sản ra để đổi lấy quyền sở hữu hoặc quyền quản lý chất ma túy. Đối trọng lại là hành vi bán ma túy, tức là quá trình chuyển giao chất ma túy cho người khác để thu về lợi ích vật chất, tiền bạc. Không chỉ dừng lại ở các giao dịch tiền – hàng thông thường, cấu thành tội phạm còn mở rộng sang các hành vi dùng ma túy để trao đổi lấy hàng hóa, dịch vụ khác (vật ngang giá) hoặc dùng làm phương tiện thanh toán. Đặc biệt, tính chất phức tạp của mặt khách thể còn thể hiện ở sự chuyển hóa hành vi: việc tàng trữ (cất giấu) hoặc vận chuyển chất ma túy, vốn dĩ là các tội danh độc lập, nhưng nếu cơ quan tố tụng chứng minh được mục đích cuối cùng là để bán lại, thì toàn bộ hành vi đó sẽ được quy kết vào tội mua bán trái phép chất ma túy. Điều này cho thấy pháp luật tập trung xử lý triệt để động cơ thương mại và sự lưu thông của chất cấm trong xã hội.
Yếu tố thứ ba cần làm rõ là mặt chủ thể của tội phạm, tức là điều kiện về con người thực hiện hành vi. Theo nguyên tắc chung của luật hình sự, chủ thể phải là người có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự, nghĩa là có khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình tại thời điểm phạm tội. Sự phân hóa trách nhiệm hình sự được quy định chặt chẽ dựa trên độ tuổi: đối với người từ đủ 16 tuổi trở lên, họ phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi loại tội phạm liên quan đến mua bán ma túy, bất kể mức độ nghiêm trọng. Tuy nhiên, đối với nhóm người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi, chính sách hình sự có phần thu hẹp hơn, chỉ truy cứu trách nhiệm khi họ phạm tội thuộc phân loại rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng. Quy định này vừa đảm bảo tính răn đe, vừa thể hiện chính sách nhân đạo và nguyên tắc xử lý người chưa thành niên phạm tội, tập trung trừng trị những hành vi có mức độ nguy hiểm cao độ đối với nhóm đối tượng này.
Cuối cùng, xét về mặt chủ quan, tội mua bán trái phép chất ma túy luôn được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp. Điều này có nghĩa là người phạm tội hoàn toàn nhận thức rõ hành vi mua bán, trao đổi chất ma túy của mình là trái pháp luật, nhận thức được tác hại khôn lường của chất ma túy đối với cộng đồng và xã hội. Mặc dù nhận thức rõ tính chất nguy hiểm đó, nhưng do động cơ vụ lợi hoặc các động cơ cá nhân khác, chủ thể vẫn mong muốn thực hiện hành vi đến cùng và mong muốn hậu quả xảy ra. Ý chí phạm tội ở đây là sự quyết tâm thực hiện hành vi mua bán nhằm đạt được mục đích, thể hiện thái độ coi thường pháp luật và bất chấp hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Tổng kết lại, việc định tội danh mua bán trái phép chất ma túy đòi hỏi sự thỏa mãn đồng thời của cả bốn yếu tố nêu trên: sự xâm phạm chế độ quản lý nhà nước về ma túy (mặt khách quan), thực hiện thông qua các hành vi giao dịch, trao đổi hoặc tàng trữ nhằm mục đích bán (mặt khách thể), bởi người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự (mặt chủ thể) với lỗi cố ý trực tiếp (mặt chủ quan). Sự nhận diện chính xác các yếu tố này là cơ sở quan trọng để đảm bảo tính nghiêm minh và công bằng của pháp luật. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900.63.63.87 để được tư vấn miễn phí.