nguyensang1111
Member
Loa array có khả năng đưa âm thanh đi xa và kiểm soát hướng phủ tốt, nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi được bố trí đúng. Không ít hội trường sử dụng loa công suất lớn nhưng hàng ghế đầu nghe quá to, khu vực giữa phòng ổn còn cuối hội trường lại thiếu tiếng. Nguyên nhân thường không nằm hoàn toàn ở chất lượng loa mà đến từ độ cao treo, góc nghiêng và cách ghép các module chưa phù hợp với khu vực khán giả.
Vì vậy, khi lắp loa array trong hệ thống âm thanh hội trường, mục tiêu không phải đơn giản là “treo càng cao càng tốt” hay hướng toàn bộ loa về cuối phòng, mà phải tạo được vùng phủ tương đối đồng đều từ hàng ghế đầu đến hàng ghế cuối.
Các phần mềm chuyên dụng hiện nay đều thiết kế theo nguyên tắc dựng trước mặt phẳng khán giả. ArrayCalc của d&b có thể mô phỏng khu vực nghe trong không gian ba chiều và hiển thị phân bố mức âm trên từng vùng. Soundvision của L-Acoustics cũng cho phép đặt hệ thống loa vào mô hình hội trường và dự đoán SPL tại khu vực người nghe.
Với hội trường cố định, nên đo tối thiểu chiều rộng sân khấu, chiều rộng khu ghế, khoảng cách từ sân khấu tới hàng cuối, độ cao trần và độ cao các hàng ghế. Đây là cơ sở quan trọng để quyết định số lượng loa và vị trí treo.
Khoảng cách giữa hai cụm không nên xác định chỉ dựa trên chiều rộng sân khấu. Cần xét thêm góc phủ ngang của từng model. Chẳng hạn, có loa line array cho góc phủ ngang khoảng 90°, 100° hoặc rộng hơn. Nếu hai hệ thống hướng vào nhau quá nhiều, vùng trung tâm có thể nhận năng lượng từ cả hai phía mạnh hơn cần thiết. Ngược lại, đặt quá xa nhau dễ khiến khu vực giữa hội trường thiếu độ rõ.
Trong những hội trường rất rộng, một cặp array chính đôi khi không đủ. Khi đó có thể bổ sung out fill để đưa âm thanh tới các khu vực ghế nằm ngoài vùng phủ ngang của hệ thống chính.
Vị trí thích hợp phải giúp các module phía trên có đường truyền thuận lợi tới hàng ghế xa, đồng thời phần dưới của array vẫn phủ được khu vực gần sân khấu.
Một nguyên tắc quan trọng khác là hạn chế đưa quá nhiều năng lượng vào những nơi không có người nghe như trần, tường phía sau hoặc các mảng kính lớn. Việc kiểm soát hướng phát giúp giảm phản xạ không cần thiết, từ đó giọng nói rõ và dễ nghe hơn trong không gian hội trường.
Không có một con số độ cao treo cố định áp dụng cho tất cả công trình. d&b và RCF đều sử dụng phần mềm thiết kế để tính vị trí array, độ cao, góc hướng và vùng phủ theo hình học thực tế của từng địa điểm.
Các module phía trên thường đảm nhiệm khu vực xa nên góc giữa các thùng có xu hướng nhỏ hơn, giúp tập trung năng lượng về phía cuối hội trường. Càng xuống phía dưới, khoảng cách tới người nghe càng gần nên góc splay có thể mở rộng hơn để trải âm thanh trên diện tích lớn hơn.
Tài liệu thiết kế array của RCF cũng mô tả nguyên tắc sử dụng phần array tương đối phẳng cho vùng phủ xa và tăng dần độ cong khi khoảng cách người nghe giảm xuống. Thay đổi splay angle ảnh hưởng đáng kể tới vùng phủ theo phương đứng, đặc biệt ở dải tần cao.
Vì vậy, không nên treo 6 hay 8 loa rồi đặt tất cả cùng một góc chỉ vì thao tác dễ hơn. Độ cong của cả cụm array phải đi theo hình dạng khu vực ghế ngồi.
Giải pháp hợp lý hơn là sử dụng loa front fill công suất vừa phải đặt dọc mép sân khấu. Nhiệm vụ của chúng chỉ là bổ sung âm thanh cho những vị trí mà array chính khó tiếp cận.
Trong một thiết kế thực tế của JBL, hệ thống line array chính được kết hợp với loa front fill để xử lý khu vực khán giả gần sân khấu. L-Acoustics cũng sử dụng các loa fill riêng cho hàng ghế phía trước trong nhiều công trình nhà hát.
Các loa này cần được căn chỉnh delay phù hợp với hệ thống chính để người nghe vẫn cảm nhận âm thanh phát ra tự nhiên từ phía sân khấu.
Trong trường hợp này, có thể lắp thêm delay speaker hoặc một cụm loa phụ ở phía giữa hay cuối hội trường. Với hội trường có ban công, hệ thống delay dành riêng cho tầng trên cũng thường được sử dụng.
Điểm quan trọng là loa delay không được phát đồng thời một cách tự do với array chính. Tín hiệu cần được căn thời gian để âm thanh từ loa gần tới người nghe phù hợp với âm thanh truyền từ hệ thống phía trước. d&b ArrayCalc cho phép tính toán time alignment giữa nhiều nguồn âm, trong khi Soundvision cũng có chế độ hỗ trợ chuẩn bị việc căn chỉnh delay.
Hiện nay L-Acoustics có Autosplay để tối ưu góc giữa các phần tử theo mục tiêu phân bố SPL, còn RCF RDShape có khả năng mô phỏng vùng phủ, AutoSplay và kiểm tra cả thông số rigging.
Sau khi lắp đặt, kỹ thuật viên vẫn cần đo thực tế tại hàng đầu, giữa phòng, hàng cuối và các vị trí lệch tâm để kiểm tra lại hệ thống.
Nhìn chung, muốn loa array phủ đều trong hội trường cần phối hợp đồng thời giữa vị trí treo, số lượng module, góc splay, hướng phủ ngang và hệ thống loa bổ trợ. Thay vì chỉ tăng công suất để đưa tiếng tới cuối phòng, một thiết kế tốt sẽ phân phối năng lượng đúng vào từng khu vực khán giả. Nhờ vậy, người ngồi gần sân khấu không bị âm thanh quá lớn, trong khi những hàng ghế phía sau vẫn nghe rõ lời nói, âm nhạc và nội dung chương trình.
Lạc Việt Audio là đơn vị chuyên tư vấn, thiết kế và lắp đặt các giải pháp âm thanh hội trường, âm thanh phòng họp, âm thanh sự kiện, âm thanh thông báo, loa âm trần, âm thanh nhà xưởng, trường học, nhà văn hóa, UBND Xã Phường,...
Với kinh nghiệm 10 năm trong ngành, Lạc Việt Audio cam kết mang đến các sản phẩm chính hãng, giải pháp tối ưu theo nhu cầu thực tế cùng dịch vụ thi công chuyên nghiệp, đảm bảo chất lượng âm thanh rõ ràng, ổn định và bền bỉ trong quá trình sử dụng.
Thông tin liên hệ:
Địa chỉ: Số 4 NV1, KĐT Rose Town, 79 Ngọc Hồi, Yên Sở, Hà Nội
Điện thoại: 0982.655.355
Email: lacvietaudio@gmail.com
Website: https://lacvietaudio.com/
Vì vậy, khi lắp loa array trong hệ thống âm thanh hội trường, mục tiêu không phải đơn giản là “treo càng cao càng tốt” hay hướng toàn bộ loa về cuối phòng, mà phải tạo được vùng phủ tương đối đồng đều từ hàng ghế đầu đến hàng ghế cuối.
Xác định khu vực khán giả trước khi chọn vị trí loa
Bước đầu tiên nên làm là xác định chính xác khu vực cần phủ âm. Một hội trường 20 m chiều dài nhưng chỉ bố trí ghế trong 15 m sẽ có cách thiết kế khác với phòng sử dụng toàn bộ chiều sâu. Nếu có ban công, tầng lửng hoặc khu vực ghế dốc, bài toán càng phải tính riêng từng vùng.Các phần mềm chuyên dụng hiện nay đều thiết kế theo nguyên tắc dựng trước mặt phẳng khán giả. ArrayCalc của d&b có thể mô phỏng khu vực nghe trong không gian ba chiều và hiển thị phân bố mức âm trên từng vùng. Soundvision của L-Acoustics cũng cho phép đặt hệ thống loa vào mô hình hội trường và dự đoán SPL tại khu vực người nghe.
Với hội trường cố định, nên đo tối thiểu chiều rộng sân khấu, chiều rộng khu ghế, khoảng cách từ sân khấu tới hàng cuối, độ cao trần và độ cao các hàng ghế. Đây là cơ sở quan trọng để quyết định số lượng loa và vị trí treo.
Bố trí hai cụm array hai bên sân khấu
Cấu hình phổ biến nhất là sử dụng hai cụm array trái và phải ở phía trước hội trường. Hai cụm loa thường được treo gần hai bên sân khấu và hướng về toàn bộ khu vực khán giả.Khoảng cách giữa hai cụm không nên xác định chỉ dựa trên chiều rộng sân khấu. Cần xét thêm góc phủ ngang của từng model. Chẳng hạn, có loa line array cho góc phủ ngang khoảng 90°, 100° hoặc rộng hơn. Nếu hai hệ thống hướng vào nhau quá nhiều, vùng trung tâm có thể nhận năng lượng từ cả hai phía mạnh hơn cần thiết. Ngược lại, đặt quá xa nhau dễ khiến khu vực giữa hội trường thiếu độ rõ.
Trong những hội trường rất rộng, một cặp array chính đôi khi không đủ. Khi đó có thể bổ sung out fill để đưa âm thanh tới các khu vực ghế nằm ngoài vùng phủ ngang của hệ thống chính.
Treo loa đủ cao nhưng không hướng âm thanh lên trần
Độ cao treo ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phân bố âm thanh. Nếu đặt array quá thấp, khán giả phía trước và các vật cản có thể ảnh hưởng tới đường truyền âm tới khu vực phía sau. Nhưng treo quá cao rồi nghiêng loa quá mạnh xuống dưới cũng chưa chắc mang lại kết quả tốt.Vị trí thích hợp phải giúp các module phía trên có đường truyền thuận lợi tới hàng ghế xa, đồng thời phần dưới của array vẫn phủ được khu vực gần sân khấu.
Một nguyên tắc quan trọng khác là hạn chế đưa quá nhiều năng lượng vào những nơi không có người nghe như trần, tường phía sau hoặc các mảng kính lớn. Việc kiểm soát hướng phát giúp giảm phản xạ không cần thiết, từ đó giọng nói rõ và dễ nghe hơn trong không gian hội trường.
Không có một con số độ cao treo cố định áp dụng cho tất cả công trình. d&b và RCF đều sử dụng phần mềm thiết kế để tính vị trí array, độ cao, góc hướng và vùng phủ theo hình học thực tế của từng địa điểm.
Điều chỉnh góc giữa các loa theo khoảng cách người nghe
Đây là một trong những điểm quan trọng nhất khi căn chỉnh line array.Các module phía trên thường đảm nhiệm khu vực xa nên góc giữa các thùng có xu hướng nhỏ hơn, giúp tập trung năng lượng về phía cuối hội trường. Càng xuống phía dưới, khoảng cách tới người nghe càng gần nên góc splay có thể mở rộng hơn để trải âm thanh trên diện tích lớn hơn.
Tài liệu thiết kế array của RCF cũng mô tả nguyên tắc sử dụng phần array tương đối phẳng cho vùng phủ xa và tăng dần độ cong khi khoảng cách người nghe giảm xuống. Thay đổi splay angle ảnh hưởng đáng kể tới vùng phủ theo phương đứng, đặc biệt ở dải tần cao.
Vì vậy, không nên treo 6 hay 8 loa rồi đặt tất cả cùng một góc chỉ vì thao tác dễ hơn. Độ cong của cả cụm array phải đi theo hình dạng khu vực ghế ngồi.
Dùng front fill cho những hàng ghế sát sân khấu
Một nhược điểm thường gặp khi treo array cao là vài hàng ghế đầu nằm phía dưới vùng phủ chính. Nếu cố nghiêng những module dưới cùng quá mạnh để giải quyết khu vực này, việc phân bố âm của cả hệ thống có thể trở nên khó kiểm soát.Giải pháp hợp lý hơn là sử dụng loa front fill công suất vừa phải đặt dọc mép sân khấu. Nhiệm vụ của chúng chỉ là bổ sung âm thanh cho những vị trí mà array chính khó tiếp cận.
Trong một thiết kế thực tế của JBL, hệ thống line array chính được kết hợp với loa front fill để xử lý khu vực khán giả gần sân khấu. L-Acoustics cũng sử dụng các loa fill riêng cho hàng ghế phía trước trong nhiều công trình nhà hát.
Các loa này cần được căn chỉnh delay phù hợp với hệ thống chính để người nghe vẫn cảm nhận âm thanh phát ra tự nhiên từ phía sân khấu.
Hội trường dài hoặc có ban công nên bổ sung loa delay
Với một hội trường quá sâu, việc cố bắt một cụm array phía trước “gánh” toàn bộ không gian chưa chắc là lựa chọn tối ưu. Khu vực cuối phòng có thể đủ âm lượng nhưng độ rõ giảm do khoảng cách xa và ảnh hưởng của âm phản xạ.Trong trường hợp này, có thể lắp thêm delay speaker hoặc một cụm loa phụ ở phía giữa hay cuối hội trường. Với hội trường có ban công, hệ thống delay dành riêng cho tầng trên cũng thường được sử dụng.
Điểm quan trọng là loa delay không được phát đồng thời một cách tự do với array chính. Tín hiệu cần được căn thời gian để âm thanh từ loa gần tới người nghe phù hợp với âm thanh truyền từ hệ thống phía trước. d&b ArrayCalc cho phép tính toán time alignment giữa nhiều nguồn âm, trong khi Soundvision cũng có chế độ hỗ trợ chuẩn bị việc căn chỉnh delay.
Không nên căn loa array chỉ bằng mắt
Một cụm array nhìn rất đẹp và đối xứng chưa chắc đã tạo được vùng phủ tốt. Với những hệ thống chuyên nghiệp, số lượng thùng, độ cao treo, góc nghiêng tổng thể và splay angle giữa từng module thường được mô phỏng trước khi thi công.Hiện nay L-Acoustics có Autosplay để tối ưu góc giữa các phần tử theo mục tiêu phân bố SPL, còn RCF RDShape có khả năng mô phỏng vùng phủ, AutoSplay và kiểm tra cả thông số rigging.
Sau khi lắp đặt, kỹ thuật viên vẫn cần đo thực tế tại hàng đầu, giữa phòng, hàng cuối và các vị trí lệch tâm để kiểm tra lại hệ thống.
Nhìn chung, muốn loa array phủ đều trong hội trường cần phối hợp đồng thời giữa vị trí treo, số lượng module, góc splay, hướng phủ ngang và hệ thống loa bổ trợ. Thay vì chỉ tăng công suất để đưa tiếng tới cuối phòng, một thiết kế tốt sẽ phân phối năng lượng đúng vào từng khu vực khán giả. Nhờ vậy, người ngồi gần sân khấu không bị âm thanh quá lớn, trong khi những hàng ghế phía sau vẫn nghe rõ lời nói, âm nhạc và nội dung chương trình.
Lạc Việt Audio là đơn vị chuyên tư vấn, thiết kế và lắp đặt các giải pháp âm thanh hội trường, âm thanh phòng họp, âm thanh sự kiện, âm thanh thông báo, loa âm trần, âm thanh nhà xưởng, trường học, nhà văn hóa, UBND Xã Phường,...
Với kinh nghiệm 10 năm trong ngành, Lạc Việt Audio cam kết mang đến các sản phẩm chính hãng, giải pháp tối ưu theo nhu cầu thực tế cùng dịch vụ thi công chuyên nghiệp, đảm bảo chất lượng âm thanh rõ ràng, ổn định và bền bỉ trong quá trình sử dụng.
Thông tin liên hệ:
Địa chỉ: Số 4 NV1, KĐT Rose Town, 79 Ngọc Hồi, Yên Sở, Hà Nội
Điện thoại: 0982.655.355
Email: lacvietaudio@gmail.com
Website: https://lacvietaudio.com/